Таҳлили ақидаҳои тарбиявию ахлоқии Саъдии Шерозӣ — Донишхона

Таҳлили ақидаҳои тарбиявию ахлоқии Саъдии Шерозӣ

Мавзӯъ: ТАҲЛИЛИ АҚИДАҲОИ ТАРБИЯВИЮ АХЛОҚИИ  САЪДИИ ШЕРОЗӢ

Нақша:

Муқаддима

  1. Мавзӯи дӯсти содиқ
  2. Инсондӯстӣ ва муҳаббат
  3. Илм ва амал
  4. Забону сухан ва одоби сухангуӣӣ
  5. Дигар мавзӯъҳои ахлоқӣ

Хулоса

Саъдӣ устоди ғазал аст. Бо вуҷуди он ки ӯ бо асарҳои иандуахлоқии худ шӯҳрат ёфтааст, вале аслан ҳамчун шоири ғазалсарои асри худ шинохтаву эътироф гардидааст. Ғазалиёти еурудаи Саъдӣ, тавре ки таъкид намудем, дар таърихи адабиёти классикии форсии тоҷикӣ яке аз намунаҳои барҷастаи ғазал маҳсуб мешаванд. Ҳатто, дар ин ҷода Саъдии Шерозиро яке аз он се паӣғамбарони шеър ба қалам додаанд:

Дар шеър се тан паямбаронанд,

Ҳарчанд ки лонабия баъдӣ.

Авсофу қасидаву газалро:

Фирдавсию Анварию Саъдӣ

Панду ҳикмат дар эҷодиёти Саъдӣ мақоми намоёнро ишғол мекунад. Шоир ҳам дар «Бӯстон» ва ҳам дар «Гулистон» ҳама ҷо суханони пакдомез ва андарзҳоро ба кор гирифтааст. Бо вуҷуди он ки мавзӯи асосии ғазалиёти ӯ ишқу мухдббатаст, вале дар онҳо панду ҳикматҳои зиёдеро мавриди истифода қарор додааст. Дар «Бӯстон» ва «Гулистон» мавзӯи панду ахлоқ мақоми аввалро дорад. Тамоми ҳикоёти ин ду асар, ки яке назмӣ ва дигаре насрӣ мебошанд, саршори андарзу ҳикмат аст.

Саъдӣ соҳиби 4 девони ғазалиёт мебошад. Мавзӯи асосии газалиёти шоирро панду ахлоқ ва ишқу муҳаббати инсонӣ фаро гирифтаанд.

Мазмун ва мундариҷаи эҷодиёти Саъдӣ гуногунҷабҳа буда, мавзӯъҳои мухталифи ҳаётро дар бар мегирад. Ягонагии зоҳиру ботин, ахлоқи неки инсонӣ, адлу инсоф, некию накӯкорӣ, ишқи пок, донишандӯзӣ, рослтуӣӣ ва ёриву бародарӣ аз мавзӯъхои асосии эҷодиёти шоир маҳсуб мешаванд.

Дӯстиву рафоқат дар идеали ҳар як инсон ҷоӣи намоёнро ишгол менамояд. Саъдӣ мохияти ин мавзӯъро дарк намуда.

таъкид намудааст:

Дуст машмор он ки дар неьмат запад.

Лофи ёриву бародархондагӣ.

Дуст он бошад, ки гирад дасти дуст

Дар пареиюнҳолию дармондагӣ,

Саъдӣ дар бобати тартибу низоми тановул кардани хӯрок ва донистани меъёри истеъмоли хӯрок фикру андешаи пешқадам дорад:

На чандон бихур, к-аз даҳонат барояд!

На чандон, ки аз заьф ҷонат барояд!

Дигар мавзӯи эҷодиёти шоир ин фикру андешаҳои инсондӯстӣ ба шумор мераванд. Аз нигоҳи Саъдӣ ҳамаи инсонҳо аз ҷавҳари ягонаи илоҳӣ офарида шудаанд. Саъдӣ ягонагии аъзои инсонҳоро таъкид намуда, зарурати ҳамдарду ҳамғам будани онҳоро собит меиамояд:

Бани одам аъзои якдигаранд,

Ки дар офариниш зи як ҷавҳаранд.

Чу узве ба дард оварад рузгор,

Дигар узвҳоро намонад қарор.

Ту, к-аз меҳнати дигарон бегами.

Нашояд, ки номат нщанд одами,

Саъдӣ дар бобати омӯхтани илму дониш ва касби амал, ҳунар ва ҳунарварӣ анъанаи гузаштагонро идома дода, зарурати аз бар намудани илму донишро барои ҳар як инсон муҳим меҳисобад:

 

Илм чандон ки бештар хонӣ,

Чун амал дар ту нест, нодонӣ,

Не муҳаққщ бувад, на донишманд,

Чорпое дар ӯ китобе чанд.

Саъдӣ ба ҳамаи табақаҳои ҷомеа, махсусан ба синфи ҳоким панд медиҳад, ки дар ҳамаи кору бор, дар зиндагии ҳамарӯза ҳаноатпеша бошанд. Зеро қаноатпешагӣ хам ба синфи ҳоким ва ҳам ба табақаи доро муфид аст. Саъдӣ ҳирси ҳокимону дороёнро дида, чораи онро дар қаноат кардан дидааст:

Гуфт: Чаиши танги дунёдорро

Ё цаноат пур кунад, ё хоки гур!

Дар бобати одобу маданияти забону гуфтор шоирони бисёр сухан рондаанд, Саъдӣ забонро ҳамчун калиди дониш ва маърифат дониста, онро ба калиди ганҷи хирад монанд мекунад:

Забои дар даҳон, эӣ хирадманд чист? Калиди дари ганҷи соҳибҳунар.

Чу дар баста бошад, чӣ донад касе,

Ки цавҳарфуруш аст ё пилавар.

Вале, аз тарафи дигар, ба ҷоӣи сухани беҳуда хомӯширо аз хдма авло медонад. Дар бобати одоби сухан дар вақти зарурат сухан гуфтан ва дар лаҳзаи номуносиб ва нолозимӣ хомӯш монданро одоби сухан ва суханварӣ медонад:

Агарчи пеши хирадманд хомушӣ адаб аст,

Ба вақти маслиҳат он беҳ, ки дар сухан кӯшӣ.

Саъдӣ таъкид менамояд, ки шахси донишманд дар муомила бо ашхоси нодон бояд нозукбин бошад. Ҳикояти Ҷолинуси ҳакимро оварда, бо онҳо даст ба гиребон шуданро нишонаи нодонӣ мешуморад.

Ду оқилро набогиад кину паӣкор,

На доное ситезад бо сабукбор.

В-агар аз ҳар ду ҷониб ҷоҳшонанд,

Агар занцир бошад, бигсилонанд.

Яке аз одобу маданияти сухан, ба андешаи Саъдӣ роҳ надодан ба такрор гуфтан аст. Зеро сухан, ҳарчанд хуб ҳам бошад, як бор дар забон овардани он нишони маданият аст: Сухан гарчи дилбанду ширин буеад

Сазовори тасдиқу таҳсин буеад,

Чу як бор гуфтӣ, магу боз пас,

Ки ҳалво чу як бор хурданд, бас.

Қабл аз сухангӯӣи андеша кардан ва ҳангоми сухангӯӣи эҳтиёткор буданро низ яке аз одоби сухан мешуморад:

Дар сухан бо дустон оҳиста бош,

То надорад душманы хунхор гуш

Пеши девор он чӣ гуӣӣ, ҳуш дор,

То набошад дар паси девор гӯш.

Ҷуз аз ин мавзӯъҳо дар дигар мавзӯъҳо ҳам Саъдӣ панду андарзҳо доранд. Ҳатто мавзӯъҳое монанди одоби хӯрок хӯрдан ва қаноат кардан аз диди ӯ дур намондаанд.

Ҳамин тариқ, суханҳо ва панду андарзҳои Саъдӣ тӯли солиёни дароз ба мардум хизмат карда истодааст. Асрҳо гузашта бошад ҳам, аҳамияти тарбиявии ахлокии худро аз даст кадодааст.

Таҳлили ақидаҳои тарбиявию ахлоқии Саъдии Шерозӣ: 26 комментариев

  • в
    Permalink

    I every time emailed this blog post page to all my friends, since if like
    to read it after that my contacts will too.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hi! I’ve been following your blog for a while now and finally got the courage to
    go ahead and give you a shout out from Austin Tx!
    Just wanted to mention keep up the good work!

    Ответ
  • в
    Permalink

    We’re a group of volunteers and starting a new scheme in our community.
    Your site offered us with valuable info to work on. You’ve done an impressive
    job and our entire community will be grateful to you.

    Ответ
  • в
    Permalink

    An outstanding share! I’ve just forwarded this onto a co-worker who has been conducting a
    little homework on this. And he in fact bought me
    dinner because I discovered it for him… lol. So let
    me reword this…. Thank YOU for the meal!! But yeah, thanks for spending some time to talk about this issue
    here on your web site.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I read this article completely about the comparison of newest and earlier technologies, it’s
    remarkable article.

    Ответ
  • в
    Permalink

    You actually make it seem so easy with your presentation but I find this topic to be actually something which I think I would
    never understand. It seems too complex and very broad for me.

    I’m looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Heya i’m for the first time here. I came across
    this board and I in finding It really helpful & it helped me out a lot.

    I am hoping to provide one thing back and aid others like you helped me.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Generally I don’t learn article on blogs, however I wish to say that
    this write-up very pressured me to take a look at
    and do it! Your writing taste has been amazed me. Thank you, quite great post.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I have read so many articles on the topic of the
    blogger lovers except this piece of writing is truly a good paragraph, keep it up.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hi! I could have sworn I’ve visited this web site before but after looking at a few of the posts I realized it’s new to me.
    Anyways, I’m certainly pleased I discovered it and I’ll
    be book-marking it and checking back regularly!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thanks for finally talking about >Таҳлили ақидаҳои тарбиявию ахлоқии Саъдии Шерозӣ — Донишхона <Liked it!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Pretty great post. I simply stumbled upon your weblog and wanted to mention that I have truly enjoyed
    browsing your blog posts. After all I will be subscribing in your rss feed and I hope
    you write once more soon!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hi there! This post couldn’t be written any better!
    Reading this post reminds me of my old room mate! He always kept chatting about this.
    I will forward this page to him. Fairly certain he will have
    a good read. Many thanks for sharing!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hola! I’ve been reading your website for a while now and finally got the bravery to go ahead and give you a shout out from
    Atascocita Texas! Just wanted to mention keep up the excellent work!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Excellent weblog here! Additionally your website a lot up fast!
    What web host are you using? Can I am getting your affiliate
    link in your host? I wish my site loaded up as fast as yours lol

    Ответ
  • в
    Permalink

    Good day! Do you know if they make any plugins
    to help with Search Engine Optimization? I’m trying to get my blog to rank
    for some targeted keywords but I’m not seeing very good
    results. If you know of any please share. Many thanks!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Just desire to say your article is as amazing. The clearness in your post
    is simply nice and i could assume you’re an expert
    on this subject. Well with your permission let me to grab
    your RSS feed to keep updated with forthcoming post.
    Thanks a million and please keep up the rewarding work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Interesting blog! Is your theme custom made or did you download it from
    somewhere? A design like yours with a few simple adjustements would really make my
    blog shine. Please let me know where you got your design. Thanks

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’m impressed, I must say. Rarely do I encounter a blog that’s equally educative and engaging, and without a doubt, you’ve hit the nail on the head.
    The problem is something which not enough folks are speaking intelligently about.
    I’m very happy I came across this during my hunt for something regarding this.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Good site you have got here.. It’s difficult
    to find excellent writing like yours nowadays. I seriously appreciate people
    like you! Take care!!

    Ответ

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *