Мирзо Сироҷ ва мероси адабии ӯ — Донишхона

Мирзо Сироҷ ва мероси адабии ӯ

Мавзӯъ: МИРЗО СИРОҶ ВА МЕРОСИ АДАБИИ Ӯ
Нақша:
1. Мухтасари тарҷумаи ҳоли Мирзо Сироҷ
2. Мероси адабии ӯ
3. Ҷаҳонбинӣ ва ақидаҳои иҷтимоии Мирзо Сироҷ
Хулоса
Мирзо Сироҷиддини Ҳаким, ҳарчанд ки дар шеър забардасту бузург ва шоири пурмаҳсул буд, вале ӯ дар адабиёти аввали асри бист ҳамчун нависандаи боистеъдод эътироф карда шудааст. Мирзо Сироҷ соли 1877 дар шаҳри Бухоро таваллуд ёфтааст. Падари Мирзо Сироҷ Ҳоҷӣ Абдурауф Мирзохӯрд, ки дар ҳамин шаҳр ба касби саррофӣ машгул будааст, аз’шахсони давлатманди Бухоро ба ҳисоб мерафт. Падари Мирзо Сироҷ, ки аз табақаи тоҷирон буд, саъю кӯшиш намудааст, ки фарзанди ҳудро ба усули нав таълим диҳад, ба ӯ забонҳои аврупоиро омӯзонад. У дар як вақт ҳам ба корҳои тиҷорат машғул мешуд ва ҳам забонҳои мухталифро меомӯхт. У ҳангоми касби саррофӣ бо табақаҳои гуногуни мардуми русу аврупо ошноӣ паӣдо кард ва дар бораи инкишофу пешрафти иқтисодию мадании кишварҳои гуногун маълумоти муфассалу хубе низ ба даст овард. Дар ҳамин солҳо фаъолияти адабию маъорифпарварии Мирзо Сироҷиддин хеле равнақу ривоҷ ёфт. Мирзо Сироҷ соли 1907 асари машҳури худ «Туҳафи аҳли Бухоро»-ро эҷод намуд, ки дар оянда ба ӯ маъруфияти зиёде овард. Мирзо Сироҷ соли* 1912 дар синни 36- солагӣ дар Бухоро вафот намудааст. Марги Мирзо Сироҷ барои адабиёти маорифпарварии он замон талафоти бузург буд. Устод Садриддин Аӣнӣ ҳам бо афсӯсу надомат хеле таъсирбахш бар марги Мирзо Сироҷиддин марсияе навиштаанд, ки чунин оғоз мешавад:
Оҳ, сад оҳ, ки барбаст абабӣ роҳи сафар,
Аз Бухоро суӣи фирдавс яке допишвар.
Рафту дар маҳфили аҳбоб аз у нест нишон,
Рафту дар сафҳои аӣём аз у нест асар.
Оташ аз синаи ман дарзада дар паӣкари ман,
Об ишв, об, зи ду чашми ман, эӣ хуни ҷигар.
Мирзо Сироҷиддини Ҳаким, ҳарчанд умри кӯтоҳе дида бошад дар назму наср ва жанри нави адабиёти мо, яъне публитсистика-матбуот мероси гание аз худ ба ояндагон боқӣ гузоштааст. Ба қавли худи Мирзо Сироҷ, ӯ шеърнависиро аз одони ҷавонӣ огоз карда будааст ва шоири бад ҳам набудааст. У ба адабиёти классикии форсу тоҷик ва эҷодиёти намояндагони барҷастаи он, махсусан ба эҷодиёти устод Рӯдакӣ, муҳаббат ва эҳтироми зиёде дошт. Дар баробари ин, дар адабиёти ибтидои асри XX паӣдо шудани мавзӯъ ва оҳангҳои навро вобаста ба ҳаёти иҷтимоии он давр медонист. Мирзо Сироҷ дар як шеъри худ доӣр ба ин масъала фикри худро равшан баён намудааст, ки чунин аст:
Мо ҷумчаи шоирон саросар,
Аз поӣ фитодаем яксар.
Дар васфи узору чашми шаҳло, Гуфтем қасидаҳои гарро.
Шоир баъди ин тахлилу баррасиҳои шеърӣ услуби кӯҳнаи шоиронро барои тасвири ҳаёти зиндаву воқеии халқ даъват намуда, менависад:
Кӯҳнапарастию таассуб биҳил, Покзабон бошиву ҳам покдил.
Шеър бигу бо равшии легали,
Нест туро нисбате бо Рудакӣ.
Дар ҳақиқат, Мирзо Сироҷиддин дар шеърҳояш саъю кӯшиш намудааст, ки мавзӯъ ва мазмунҳои тозаи ҳаёт ва шарту шароити нави давру замонашро ба воситаи сухани манзум ифода кунад, назмро мувофиқи талаботу дархости замон ва барои қонеъ намудани завқу эҳтиёҷоти бадеии мардум исгифода намояд.
У дар як шеъри худ, ки дар тақлиди газали Шоҳин бо матлаи «Ёди он шабҳо, ки аз гетӣ фароғат доштам» навиштааст, аз ҳолу аҳволи рӯзгори гузаштаи мардуми кишвари худ ёдовар шудааст: Ёд бод, эӣ дил, ки мо ҳам обрӯе доштем,
Дар гулистоии тамаддуп рангу буе доштем.
Солу моҳи саъду аӣёми накуе доштем,
Дар тараққӣ ҷидду ҷаҳду ҷустуҷуе доштем.
Ғаӣр аз ин, асари калони ӯ «Туҳафи аҳли Бухоро» аз ҷиҳати мазмуну мундариҷа аз намунаи беҳтарини насри адабии асри XX ба ҳисоб меравад. Тавре аз номи асар бармеояд, муаллиф онро барои мардуми Бухоро бахшидааст. Мақсади асосии Мирзо Сироҷ аз таълифи ин асар он буд, ки мардуми дар ғафлатмондаро барои ҳуқуқи инсонии худ, барои рушду нумӯи кишвару миллат бедор намояд ва дар Бухоро нури маърифату тамаддунро паҳн намояд.
Дар адабиёти ибтидои асри XX ба вуҷуд омадани асари гаронқадр ва сарчашмаи таърихие ҳамчун «Туҳафи аҳли Бухоро» як воқеаи хеле муҳиме буд, ки дар он андешаҳои пешқадами зидди амирӣ, ақидаҳои маорифпарварӣ ба таври барҷаставу равшан ифода ёфта буданд.

Мирзо Сироҷ ва мероси адабии ӯ: 18 комментариев

  • в
    Permalink

    Hello Dear, are you genuinely visiting this site regularly, if so then you will without doubt take
    good knowledge.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Wow! This blog looks exactly like my old one! It’s on a entirely different topic but it has pretty much the same page layout and design. Superb choice of colors!

    Ответ
  • в
    Permalink

    A fascinating discussion is definitely worth comment.
    I do believe that you should write more about this subject, it might not be a taboo matter but typically people
    do not speak about such topics. To the next! Cheers!!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Greetings, I do believe your blog may be having browser compatibility issues.
    When I take a look at your site in Safari, it looks fine
    but when opening in IE, it’s got some overlapping issues.
    I just wanted to give you a quick heads up! Apart from that, excellent blog!

    Ответ
  • в
    Permalink

    This paragraph presents clear idea in favor of the new visitors of blogging, that genuinely how to do
    blogging and site-building.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hi there very cool website!! Man .. Beautiful .. Superb ..
    I’ll bookmark your web site and take the feeds also? I’m happy to search
    out so many useful information here in the submit, we need
    work out more techniques in this regard, thank you for sharing.
    . . . . .

    Ответ
  • в
    Permalink

    hey there and thank you for your info – I have definitely
    picked up something new from right here. I did however expertise several
    technical issues using this web site, as I experienced to reload the site a
    lot of times previous to I could get it to load properly.
    I had been wondering if your hosting is OK? Not that I’m complaining,
    but sluggish loading instances times will sometimes affect your
    placement in google and can damage your quality score if ads and marketing with Adwords.
    Well I’m adding this RSS to my email and could look out for much more of your
    respective fascinating content. Make sure you update this again soon.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Just wish to say your article is as surprising. The clarity in your
    submit is just great and i could think you are a professional in this subject.
    Well together with your permission allow me to take hold of your feed to keep up to date with drawing close post.
    Thank you 1,000,000 and please continue the enjoyable work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I do consider all the concepts you’ve offered for your post.
    They are really convincing and will definitely work.

    Nonetheless, the posts are too short for starters.
    Could you please prolong them a bit from subsequent time?
    Thanks for the post.

    Ответ

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *