Фалсафаи классикии немис — Донишхона

Фалсафаи классикии немис

Сарчашма ва заминаҳои фалсафаи классикии немис.Мафҳуми «фалсафаи классикии Олмон»-ро аввалин бор Ф. Энгелс истифода бурдааст. Дар асарҳои марксистӣ ин мафҳум дар маънои самти фалсафии нисбатан мустақилеро, ки аз нимаи дуввуми асри XVIII ва нимаи аввали асри XIX ташаккул ёфта, таълимоти Кант, Фихте, Шеллинг, Гегел ва Фейербахро дар бар мегирад, мавриди истифода қарор дорад. Ба андешаи намояндагони фалсафаи марксистӣ, новобаста аз фарқияте, ки дар таълимоти ин мутафаккирон мавҷуд аст, ин андешаҳои фалсафӣ бо риштаи муттасилӣ ба ҳам пайванданд.

Баъд аз Кант ҳар яке аз ин мутафаккирин аз таълимоти пеш аз ӯ мавҷудбуда истифода бурдаанд. Дар фалсафаи марксистӣ чунин ақида роиҷ аст, ки дар таълимоти Кант, Фихте, Шеллинг, Гегел ва Фейербах ғояҳои асосии фалсафаи Олмон ҷамъ омадаанд. Ба ғайр аз ин ақидаи дигаре низ пойбарҷост, ки мувофиқи он дар охирҳои асри XVIII таълимоти Кант, Фихте ва Шеллинг дар фалсафаи Аврупои Ғарбӣ мақоми хосаеро соҳиб гаштааст ва баъдан пас аз фалсафаи Гегелу Фейербах рисолати таърихии худро ёфтааст.

Дар муқоиса бо таълимоти фалсафии англис ва фаронсавии асри XVIII, ки онҳо ҳарчи бештар кӯшиши оммафаҳмгардонии фалсафаро доштаанд, файласуфони олмонӣ бошад, баръакс, саъй намудаанд, ки бо тариқи академиявӣ сухан гӯянд ва андешаҳои онҳо танҳо мавриди таваҷҷӯҳи мутахассисини файласуф қарор дошта бошанд. Аз ин хотир, фалсафаи донишгоҳӣ ва академиявӣ бо мураккабии забон ва гуфтори худ, ки бо мафҳумҳои абстрактӣ оро дода мешуд, аз доираи шуури омма берун буд.То ҳатто худи Гегел дар ин хусус чунин гуфтааст: «Дар бораи мо чун шӯҳратдоштагон дар пурмаъногӣ (чуқурфикрӣ) ҳарф мезананд, вале бештари вақт моро мутафаккирони норавшанбаён меҳисобанд».[1]

Фалсафаи классикии олмонӣ дар шароите ташаккул ёфта буд, ки дар ҳаёти иқтисодӣ, сиёсию иҷтимоӣ ва фарҳангии Аврупо дигаргуниҳои назаррасе ба амал омада буданд. Чунин дигаргуниҳо ба ҳаёти сиёсию идеологии давлати Олмон таъсири ҳамаҷониба расонида, онҳо боиси андешаронии файласуфони дар боло зикргардида гаштаанд.

Пас аз таҳаввулоти ҷаҳонбинии ҷараёни маорифпарварӣ таҳаввулоти бузурги фаронсавӣ (1789-1794) ба амал омад, ки худ ангезаи умумиҷаҳониеро мемонд. Ин ангеза, пеш аз ҳама, давлатҳои феодалии ҳамсоя, аз он ҷумла Олмонро дар раванди ҷанги 1792-1815, ки аввалин дар шакли ҷанги таҳаввулотӣ ва баъдтар ҷанги наполеонии Фаронса сурат гирифта буд, ором нагузошт.

Дар ин давра муборизаҳои мафкуравию назариявӣ байни озодандешию шуури динӣ сурат гирифт. Маҳз дар ҳамин давра аз Кант як қатор мутафаккирон сарчашма гирифта,фалсафаи Олмонро то ба дараҷаи камолоти ғоявӣ расонидаанд.Чунин камолоти ғоявӣ, пеш аз ҳама, таҳаввулоте дар ҷодаи андешаронии фалсафӣ гардид, ки мутафаккирон навовариро дар эҷодиёти худ эътироф намудаанд.

Таҳқиқотчиёни эҷодиёти Кант бар чунин ақидаанд, ки баромади ин мутафаккир ба саҳнаи фалсафа таҳаввулоте буд, ки онро дар муқоиса ҳамчун таҳаввулоти кооперникӣ дар ин самти дониш номид.

Бояд қайд намуд, ки фалсафаи классикии олмонӣ аз Кант оғоз гардида, мутафаккирони зиёдеро дар бар мегирад, вале, чуноне ки дар боло зикр гардид, дар зери мафҳуми «фалсафаи классикии Олмон», мутаассифона, дар адабиёти марксистӣ танҳо панҷ нафар файласуф нисбат дода мешавад. Бинобар ин, дар ин гузориш низ ҳамчун анъана арзишгузорӣ аз эҷодиёти Кант, Фихте, Шеллинг, Гегел ва Фейербах оғоз мегардад.

Фалсафаи Кант. Иммануил Кант (1724-1804) дар шаҳри Кёнигсберги Пруссияи шарқӣ таваллуд ёфтааст. Падари Кант аз диди иқтисодӣ то андозае таъмин буд ва метавонист барои писари худ шароити таълимӣ фароҳам оварад. Падари Кант орзу дошт, ки писараш баъд аз таълим ихтисоси динӣ, яъне пасториро интихоб мекунад. Вале Кант пас аз хатми факултети фалсафаи донишгоҳи Кёнигсберг, ки шавқу рағбаташ ба фалсафа хеле зиёд буд, нахост, ки тахассуси ходими калисоиро бипазирад. Муддате чанд машғули дарс гуфтан ба сифати муаллими хонагӣ буд ва ҳамзамон таҳқиқотро дар самти масоили фалсафӣ идома дод. Натиҷаи заҳмати зиёде дар анҷом расонидани ду рисола ва дифои онҳо буд, ки Кантро дар донишгоҳи номбурда ба ҳайси приватдотсент ба кор қабул намуданд. Дар баробари хондани лексияҳо аз фанҳои метафизика, мантиқ ва ахлоқ, вай аз математика, физика, ҷуғурофияи физикӣ ва антропология низ дарс мегуфт. Чунин фаъолияти таълими гуногунсамт дар донишгоҳ боиси он гашт, ки дар натиҷа Кант ба яке аз машҳуртарин мутафаккири замони хеш табдил ёбад.

Дар рисолаи доктории Кант, ки ҳамчун «Фалсафаи танқидӣ» машҳур гашт, бунёди фалсафаи навин гузошта шуд. Баъдтар дар асоси ин фалсафа асарҳои муназзами ӯ «Танқиди хиради ноб» (1781), «Танқиди хиради амалӣ»(1788) ва «Танқиди қобилияти мулоҳиза»(1790) ба миён омаданд. Асарҳои номбурда заминае баҳри ба анҷом расонидани консепсияи «идеализми трансенденталӣ», гардиданд. Дар навбати худ, консепсияи «идеализми трансенденталӣ» асоси ташаккулёбии фалсафаи классикии Олмонро фароҳам овард.

Ақидаи дар асарҳои номбурда баёншуда дар муддати 20 сол ба тамоми Аврупо маълум ва машҳур шуданд. Ба вазифаи декани факултети фалсафа ва баъдтар ректори донишгоҳи Кёнигсберг (1786-1790) таъин шудани Кант, натиҷае аз шӯҳратманд гардидани ин мутафаккир буд. Масъалаи синнусол ва саломатӣ Кантро маҷбур намуд, то ки аз вазифаи раиси донишгоҳ ва фаъолияти омӯзгорӣ худдорӣ намояд.

Умуман, ҳама умри сермаҳсули Кант дар ҷодаи таҳқиқ ва таҳлили масоили асосии фалсафа гузаштааст. Дастхатҳои боқимонда ва корҳои илмии то ба анҷом нарасондаи Кант далели чунин умри пурбаракатест.

Консепсияи ҳастишиносӣ ва маърифатшиносии Кант. Яке аз андешаҳои абадзиндаи Кант, ин ҷудо намудан ё шинохтани тафовути байни «ашё дар худ» ва «ҳодисоти ашё» ба шумор меравад. Дар баробари ин андеша Кант равшан намуд, ки байни ашёҳо ва мо – одамон хирад ҷойгир аст. Чунин вазъият сабаби он гаштааст, ки мо ҳақиқати олами атрофро дар ҳақиқат чӣ буданашро дарк карда наметавонем. Кант дар асоси омӯзиши асарҳои Ҷон Локк ба ин ақида омада буд (ниг. ба асари Кант «Пролегоменҳо барои ҳар як метафизика»).

Локк бар чунин ақида буд, ки сифатҳои дуввумини ашёҳо, ба монанди садо, бӯй, ранг, мулоимӣ ва ғ. аз сабаби он ки аз дарки ҳиссии мо сарчашма мегиранд ва аз чунин дарк вобастаанд, наметавонанд ба «ашё дар худ» нисбат дошта бошанд. «Ашё дар худ», ба андешаи Локк, танҳо дорандаи сифатҳои нахустин, ки ин сифатҳо аз фазо ва ногузарӣ (ношаффофӣ) иборатанд, вобаста мебошад. Ба қатори сифатҳои нахустин дарозӣ, шакл, ҷафсӣ, шумора ва мутаҳаррикӣ дохиланд. Вале чунин шинохти сифатҳо, ки дар ашёҳо мушоҳида мешаванд ва диққати Локкро ба худ ҷалб намуда буданд, дар муқоиса бо дарки Кант хеле сатҳӣ ба назар мерасад. Дар навбати худ, Кант исбот намуд, ки сифатҳои нахустини «ашё дар худ», ки Локк мушоҳида намуд, дар ҳақиқат на ба «ашё дар худ», балки ба ҳодисоти ӯ, ки аз қобилияти дарки мо вобастагӣ доранд, мансубанд. Чунки муҳити ин сифатҳо фазо, вақт ва сабабият буда, аз ҷониби мо (то ба ҳолати пешазтаҷрибавӣ) даркшаванда мебошад.

Бо ҳамин тариқ, Локк аз «ашё дар худ» ҷузъиётеро ҷудо намуд, ки ин ҷузъиётро танҳо ҳиссиёти мо ба «ашё дар худ» вобаста намуда буд. Кант бошад, ин ҷузъиёти аз ҳисси мо ба болои «ашё дар худ» боркардаро низ берун намуд ва бо ин андешаи худ ба тафовути байни «ашё дар худ» ва «ҳодисоти ашё» боз бунёди қавии моҳиятӣ бахшид. Бо ин ҳадаф Кант мебоист кори мушкилеро дар ҷудо сохтани ҷузъиёти тобатаҷрибавии маърифатии мо аз ҷузъиёти пасазтаҷрибавӣ анҷом диҳад. То ба давраи Кант чунин кореро дар фалсафаи Аврупо ба сомон нарасонида буд. Чунин натиҷагирӣ маҳсули беназири андешаронии Кант дар фалсафаи навини Аврупо гардид. Аз ин меъёр, фалсафаи Кант дар доираи се муносибат дар муқоиса ба фалсафаи гузаштагон қарор дорад: (1) фалсафаи Кант андешаҳои Локкро асоснок карда, онро моҳиятан арзишгузорӣ намуд; (2) фалсафаи Давид Юмро аз андешаҳои нолозим тоза намуда, ба иштибоҳоти ӯ хотима бахшид (дар сарсухани Пролегоменҳо ин масъала равшан матраҳ шудааст); (3) фалсафаи Кант ботилсозандаи низоми фалсафии Лейбнитс — Волф гардид. Аз ин рӯ, пеш аз омӯзиши фалсафаи Кант, беҳтар мебуд, агар хонанда бо андешаҳои фалсафии ин се ҷараёни номбурда ошно мебуд.

Агар шинохти тафовут байни «ашё дар худ» ва «ҳодисоти ашё» ё худ тафовут байни реалияти объективӣ ва идеалӣ дастоварди беназири Кант ба шумор равад, пас андешаи баъдина, ки «ашё дар худ» ва «ҳодисоти ашё» мутааллиқан аз якдигар фарқе надоранд, камбудии бузурги назариеро дар фалсафаи баъдазкантии Аврупо бояд эътироф намуд.

Дар ҳақиқат Кант мустақилона ва бо усули ба худ хос ба чунин натиҷае расида буд, ки Афлотун низ дар асри худ ва бо усули ба ӯ хос ба чунин натиҷа ноил шуда буд. Аз забони Афлотун нисбат ба ин масъала чунин андешаҳоро мехонем: ин ҷаҳони дар ҳиссиёти мо даркшаванда ҳастии мутлақе надорад. Вай танҳо ташаккули бефосилаеро мемонад, ки ҳам замон ҳаст ва ҳам замон нест, фаҳмиш, дониш дар бораи ӯ на дониши ҳақиқӣ, балки дониши фиребандаест. Ин андешаро Афлотун дар ниқоби устуравӣ дар аввали дафтари XII-уми китоби худ «Ҷумҳурият» чунин баён намуда буд: Одамон ба монанди маҳбусонеанд, ки дар мағоре рӯй ба тарафи девор нишастаанд, ки на рӯшноии ҳақиқӣ ва на ашёҳои ҳақиқиро, ки дар пушти онҳо пайдост, дида наметавонанд ва танҳо сояи ашёҳои реалиро, ки дар девори мағора пайиҳам пайдо мешаванд, мебинанд. Онҳо гумон доранд, ки ин сояҳо ашёи ҳақиқӣ буда, дидани бефосилаи онҳо ҳикмати асил аст. Ин андеша дар таълимоти Кант бо як намуди нотакрор бо тафаккури нозукбинона то ба дараҷаи ҳақиқати собитшуда расонида шудааст. Ин андешаи собитшуда асоси фалсафаи Кантро ташкил медиҳад. Кант исбот намуд, ки қонунҳои дар олами ҳастии моддӣ ҳукмронбуда, бо ҳеҷ ваҷҳ барои фаҳмиши худи ҳастӣ басанда ва эътиборнок нестанд ва ҳастии олам ва инсонро шарҳ нахоҳанд дод.

То ба давраи Кант чунин андеша ҳукмрон буд, ки гӯё қонунҳои алоқамандии ҳодисот ин қонунҳо мутлақе мешаванд, ки худ бевоситаанд ва худи олам тавассути онҳо пойдор аст ва ба воситаи фаҳмиши чунин қонунҳо асрори ҳастиро инсон хоҳад фаҳмид. Ихтирооти чунин андешаҳо ба он оварда расонд, ки «ҳодисоти ашё» ба ҷои «худи ашё», «олами соягон»-и Афлотунро ба ҷои «ашёи ҳақиқӣ» эътироф намуданд. Кант нишон дод, ки ин қонунҳо ва ҷаҳони моддӣ аз тарзи фаҳмиши субъект вобастаанд. Ҳарчи бештар таҳлилу таҳқиқ дар ин ҷода, (яъне такя ба ин қонунҳо) моро ба ҳадаф ё худ фаҳмиши ҳақиқати аслӣ расонида наметавонад. Аз ин ҷост, ки файласуфони догматикиро метавон бо чунин ташбеҳ ифода намуд. Мардумоне, ки ба як самти рост ҳаракат мекунанд, орзуманди онанд, ки ба канораи олам мерасанд. Кант бошад, саёҳати даври оламро ба анҷом расонида, нишон дод, ки аз сабаби курашакл будани замин бо ҳаракат ба самти уфуқ ба охири замин наметавон расид. Таълимоти Кант нишон дод, ки аввал ва охири оламро на берун аз мо, балки дар ботини мо бояд дарёфт. Чунин фаҳмиш аз тафовут байни фалсафаи догматикӣ ва фалсафаи трансенденталӣ бармеояд.

Кант исбот намуд, ки олами моддӣ ҳам ба субъект ва ҳам ба объект вобастагӣ дорад. Вай шаклҳои умумии ҳодисоти оламро нишон дода, таъкид намуд, ки ин ҳодисотро бапуррагӣ ҳам аз тарафи субъект ва ҳам объект фаҳмидан мумкин аст, чунки муносибати субъект ва объект моҳиятан ду қутби бо якдигар алоқамандро мемонанд. Вале бо шаклҳои ин ҳодисот мо ҳаргиз ба ботини субъект ва объект ворид нахоҳем гашт ва моҳияти «ашё дар худ»-ро нахоҳем фаҳмид.

Кант дар тинати «ашё дар худ» ягон қувваи дигареро эътироф накард, вале дар ин самт ҳамчун нахусткашшоф моҳияти ахлоқии кирдори инсонро, ки аз қонунҳои «ҳодисоти ашё» бо тафовути худ бартарият дорад, дарёфт. Дарёфти чунин моҳият нишон дод, ки ахлоқ ҳамчун феномен (падида) дар тинати «ашё дар худ» мақомеро соҳиб аст. Чунин фаҳмиш хизмати дуввумини Кант дар таърихи фалсафаи Аврупо буд.

Хизмати сеюмини Кант дар таърихи фалсафаи Аврупо аз он иборат аст, ки ӯ фалсафаи схоластикиро, ки аз Августин эҳё шудаву то ба замони худи Кант идома меёфт, бо далелу бурҳони зиёде маҳкум намуд. Моҳияти фалсафаи схоластикӣ, пеш аз ҳама, дар таъмини амнияти дини давлатӣ зоҳир мегашт. Одатан чунин мешуморанд, ки фалсафаи схоластикӣ то замони Декарт ҳукмрон буда, аз Декарт инҷониб оғози таҳқиқоти озодфикрронӣ дар фалсафа ба вуқӯъ пайвастааст.

Кант бо кӯшишу ғайрати зиёде тафаккурро аз шакли догматикии он озод намуд. Теология ё худ илоҳиётшиносии спекулятивӣ ва равоншиносии ратсионалии бо он пайваста аз дасти Кант ба зарбаи ҳалокатоваре дучор омаданд. Аз ҳамон вақт пояи бинои ин ду самти фалсафӣ дар Олмон хароб гашт ва ба нобудӣ расид. Баҳои созовор додан ба хизматҳои шоёни Кант дар ин давра ба шахсе муяссар мегардад, ки таъсири ақоиди догматикиро ба раванди табиатшиносии он замон бифаҳмад. Хизмати Кант боз дар он зоҳир мегардад, ки раванди эътирофи қонунҳои «ҳодисоти ашё»-ро бар болои «ашё дар худ» пешгирӣ намуда, нагузошт, ки реализми бехирадона, ки дар фалсафаи қадим, асрҳои миёна ва замони навин ҳукмрон буд, боз салтанати худро дар тафаккури фалсафӣ идома диҳад. Файласуф Беркли ва баъдан Малбранш маҳдудияти реализмро дарк намуданд, вале дар мубориза ба ин ҷараёни фалсафӣ қобилияти лозимаро соҳиб набуданд.

Танҳо Кант тавонист, ки фаҳмиши трансенденталии оламро дар Аврупо ба миён оварад. Бесабаб нест, ки мегӯянд: то ба Кант мо дар вақт вуҷуд доштем, ҳоло бошад, вақт дар ботини мост. Маълум аст, ки ахлоқ то замони Кант бо кӯшиши фалсафаи реалистӣ аз диди қонунҳои «ҳодисоти ашё» шарҳ дода мешуд ва ин қонунҳо барои фаҳмиши «ашё дар худ» низ мавриди истифода қарор доштанд. Аз ин рӯ, таълимоти ахлоқӣ гоҳе ба ақоиди эвдемонистӣ такя мекард ва гоҳе ҳамчун натиҷаи иродаи Кирдгор шуморида мешуд. Дар ин самт ба маъно ва моҳияти мафҳуми «мукаммалкунӣ» низ такя менамуданд. Дар асрҳои пеш аз эҷодиёти Кант, чи тавре ки маълум аст, мафҳуми «мукаммалкунӣ» дар таълимоти ахлоқӣ ва илоҳиётшиносӣ хеле зиёд истифода мешуд. Танҳо Кант ҳақиқати амали ахлоқиро аз қонунҳои «ҳодисоти ашё» ҷудо намуда, моҳияти онҳоро наздик будан ба «ашё дар худ» асоснок намуд, ки ин кашфиёти бузурге дар илми ахлоқ буд. Чунон ки маълум аст, қисми аввали фалсафаи танқидии Кантро консепсияи гносеологӣ (маърифатӣ)-и ӯ номидан мумкин аст.

Қаблан зикр гардид, ки камбудиҳои метафизикаи кӯҳанро ёфтан ва дар ин асос кушодани роҳ барои метафизикаи навин асоси консепсияи гносеологии Кантро ташкил менамуд.

Барои фаҳмидани моҳияти усули метафизика ва истифодаи он, Кант дар нисбати Юм чунин меҳисобид, ки на танҳо натиҷаҳои математикӣ, балки натиҷагирӣ аз илмҳои табиатшиносӣ низ мувофиқи мақсад аст. Азбаски хулосабарориҳо дар илмҳои табиатшиносӣ кори хирадро металабанд, онҳо барои асоснок намудани метафизика маълумоти лозимӣ ба ҳисоб мераванд.

Дигар дастоварди илмии Кантро дар шаклгирии консепсияи маърифатшиносии ӯ назарияи априористиаш ташкил медиҳад. Ба ақидаи Кант, мо бояд мавҷуд будани асоси тобатаҷрибавиро на танҳо дар хирад, балки дар ҳиссиёт низ эътироф намоем. Андешаи дар ҳақиқати илмӣ мавҷуд будани ҳолати тобатаҷрибавӣ бесабаб нест. Кант мутмаин буд, ки аз дониши муқаррарӣ сарчашма гирифтани хирад ҳаргиз басанда нахоҳад буд. ӯ чунин меҳисобид, ки зарурат ва умумият нишонаҳои боварибахши дониши тобатаҷрибавӣ ба шумор мераванд. Ин андешаҳои Кант дар таърихи фалсафаи нави Аврупо дар бахши табиатшиносию гуманитарӣ сабаби табадуллоти фикрии зиёде гардидаанд.

Консепсияи метафизикии Кант. Файласуф дар асари худ «Танқиди хиради ноб» чун пешгузаштагони худ, (яъне тарафдорони фалсафаи догматикӣ) бар он ақида буд, ки: (1) метафизика илмест дар бораи ҳар ончики берун аз ҳамагуна таҷриба бошад; (2) ҳар ончики берун аз таҷриба қарор дорад, ҳеҷ гоҳ бо принсипҳое, ки худ маҳсули таҷрибаанд, дарёфт намешавад; (3) дар хиради мо дар ҳақиқат принсипҳое мавҷуданд, ки вазифаашон ташкил намудани дарк аз хиради ноб аст.

Дар ҳар яке аз ин се андеша Кант бо файласуфони гузашта ҳамфикру ҳамақида мебошад. Вале минбаъд ӯ дигар бо файласуфони пешин ҳамфикр нест. Зеро онҳо бар чунин ақида буданд, ки ин принсипҳо ё худ фаҳмиш аз хиради ноб, ин ифодаи имконоти ашёст. Имконоти ашё ҳамчун ҳукмрон дар низоми олам монанди сарнавиште бар болои фариштагони дунёи атиқа мебошад. Кант бошад, дар навбати худ мегӯяд, ки онон шаклҳои хиради мо ва қонунҳои ҳастии ашё набуда, танҳо қонунҳои тасаввуроти мо дар бораи ашёҳо ба ҳисоб мераванд. Аз ин ҷост, ки онҳо фақат дар раванди дарки ашё қувват доранд ва берун аз таҷрибаи имконпазир ҳастие надоранд. Танҳо дониши тобатаҷрибавӣ будани ин шаклҳои маърифатӣ, ки худ дар асоси субъективият ба вуқуъ пайвастаанд, моро ҳамеша аз фаҳмиши моҳияти ашёҳо ҷудо намуда, дониши моро дар атрофи танҳо ҳодисоти олами моддӣ маҳдуд сохтаанд. Бинобар ин, мо ҳеҷ гоҳ на танҳо дар намуди тобатаҷрибавӣ, балки дар шакли пасазтаҷрибавӣ низ дар бораи ҳастии ботинии ашёҳо донише ба даст нахоҳем овард.

Аз ин сабаб метафизика наметавонад пойдор монад ва зарур аст, ки ҷои онро танқиди хиради ноб гирад.

Кант бо ин андеша ҳамчун азбайнбарандаи догматикаи кӯҳан гардид, аз ин рӯ, догматикҳои навине зарур буданд, ки роҳи наверо дар ин ҷода ҷустуҷӯ намоянд.

Кант дар зербоби аввали асари худ «Пролегоментҳо», менависад: «Сарчашмаи дониши метафизикӣ набояд аз олами эмпирикӣ (муқаррарӣ) бошад. Принсип ва мафҳумҳои асосии метафизика набояд аз дониши тобатаҷрибавӣ мавод ба даст оваранд, агарчи чунин дониш дар асоси таҷрибаи ботинӣ ва зоҳирӣ ҳам бошад».[2] Аммо, мутаассифона, барои исботи ин андеша Кант ягон мисоле ба ғайр аз истилоҳи мафҳуми «метафизика» наовардааст.

Дар ҳақиқат фаҳмиши масъала чунин аст: Олам ва ҳастии худи инсон барои ӯ асрори фалокатоваре ба ҳисоб меравад. Бе муҳокимаронии дигаре гуфта мешавад, ки ҳалли ин муаммо ҳеҷ гоҳ бо усули фаҳмиши олами моддӣ ба даст нахоҳад омад ва ин муамморо дар чиз ва ҷои дигар, ки берун аз олами моддӣ бошанд, ҷустуҷӯ бояд кард (чунки маънои мафҳуми «берун аз ҳар як таҷрибаи имконпазир» низ ҳамин аст). Баъдан аз ҳалли ин масъала мебоист ҳар ончики дониши бевоситае, ки мо ба даст меоварем, бояд сарфи назар кунем ва дар охир ҷавоб ба ин муамморо мо бояд танҳо дар ончики бавосита, яъне бо усули хулосабарорӣ аз андешаҳои тобатаҷрибавӣ бадастомада ҷустуҷӯ кунем. Бо ҳамин тариқ, бо далели инкор намудани манбаи асосии маърифат ва аз ин ҷо манъ намудан роҳи пешгирии расидан ба ҳақиқат буд, ҷои тааҷҷубе нест, ки кӯшишҳои догматикӣ муваффақият пайдо накарданд ва ба Кант муяссар гардид, ки сабаби чунин бемуваффақиятиро исбот намояд. Бояд гуфт, ки пеш аз ин, ягонагии метафизика ва маърифати тобатаҷрибавӣ эътироф шуда буд. Вале баҳри ин далел мебоист, пеш аз ҳама, маълум шавад, ки дониши барои ҳалли муаммои олам лозимро дар дигар макон ҷустуҷӯ бояд кард. Роҳи дурусти ҳалли ин масъала дар он буд, ки аввалан фаҳмиши олам ба мо муяссар гардад. Аз ин рӯ, вазифаи метафизика на дар он аст, ки аз таҷриба сарфи назар кунад, (чунки айнияти олам бевосита ба мо ошкор аст), балки аз таҷрибаи ботинӣ ва зоҳирӣ дуруст истифода барад. Танҳо бо усули ягонагии дониши аз таҷрибаи ботиниву зоҳирӣ ҳосилшуда фаҳмиши асрори олам ба мо муяссар мегардад. Вале дар ин самт мо бояд ҳамеша дар назар дошта бошем, ки дониши мо ҳадду ҳудудеро дорост ва берун аз он ҷаҳидан хатост. Аз ин ҷо, роҳи дурусти ҳалли ин масъала роҳи мобайнист, ки дар як тарафаш роҳи «ҳамадонӣ»-и догматикӣ ва дар тарафи дигараш «танқиди хиради ноб»-и Кант ҷойгиранд.

Консепсияи зебошиносии Кант. Зебошиносии трансенденталӣ яке аз кашфиётҳои дар самти метафизикӣ анҷомдодаи Кант мебошад, ки кас назирашро дар таърихи фалсафа нахоҳад ёфт. Таҳқиқотчиёни осори Кант бар ин ақидаанд, ки агар ӯ ба ғайр аз ин асар, асари дигаре эҷод наменамуд, зебошиносии трансенденталӣ кифоя мебуд, ки номи Кант дар таърихи фалсафа ҷовидона бимонад. Дар ҳақиқат асари номбурда, яке аз нодиртарин асари мутафаккир ба ҳисоб меравад.

Дар ин асар Кант андешаеро баён менамояд, ки мувофиқи он як қисми маърифати инсонӣ аз тарафи мо то ба ҳолати таҷрибавӣ даркшаванда аст. Ин андеша далолати он аст, ки чунин маърифат шакли бевоситаи хиради мо ба шумор меравад. Чунки мафҳуми «тобатаҷрибавӣ» («априорное») чунин маъноро дорост: «на бо роҳи таҷриба бадастомада ё дониши на азберуномада». Агар чунин дониш хоси хиради мо бошад, пас вай тарзи маърифатомӯзии инсон будааст. Аз ин рӯ, «маърифати то ба хирад тааллуқдошта» мафҳумҳои муродифианд. Зебоишиносии тарнсенденталӣ маълумоти зиёдеро оид ба шаклҳои умумии ҳадс (интуитсия) дар бар мегирад. Асоси назариёти Кантро дар ин асар андешаҳои дар «Танқиди хиради ноб» овардашуда ташкил медиҳанд. Дар ин асар, аз он ҷумла гуфта шудааст, ки «маърифати мо ду манбаро дорост», яке дарки таассурот ва дигаре худфаъолиятии мафҳумҳост. Якумаш тарзи дарки тасаввурот буда, дуввуми он қобилияти фаҳмиш бо воситаи чунин тасаввурот мебошад. Бо ёрии қобилияти якум ашё ба мо дода мешавад ва бо қобилияти дуввум ашё дар намуди фикршакл тасаввур мегардад.[3] Чунин ақидаи Кантро на ҳама таҳқиқотчиён пазируфтаанд, чунки дар чунин ҳолат таассуроте, ки худ барои мо ҳамчун объекти қобилияти дарки мо аз олами берун бевосита дода шудааст, мебоист тасаввурот ё предмете мебуд. Вале дар асл таассурот худ ҳиссест дар узви ҳискунанда ва бо воситаи истифодаи ҳуш ва шакли ҳадс (вақт ва фазо) хиради мо онро аз ҳис ба тасаввур мубаддал мегардонад ва баъдан ҳамчун ашё (предмет) ҳувайдо мегардад. Бо ин амал кори ҳуш ва дарки ҳадсӣ ба анҷом мерасад. Барои чунин фаъолият на мафҳум ва на тафаккур лозим аст. Аз ин сабаб чунин қобилияти тасаввуриро ҳайвонҳо ҳам доранд. Ҳангоме ки мафҳум ва тафаккур ба саҳна ворид мешаванд, қобилияти дарки тасаввури айёният саҳнаро тарк мекунад ва дар шуур як қатор мафҳумҳои ғайриинтуитивӣ ва абстрактӣ пайдо мешаванд. Дар ин ҳолат фаъолиятро хирад ба дасти худ мегирад ва маводи тафаккурро аз андешаҳои пешин ва муқоисаи худи мафҳум ҷамъоварӣ менамояд.

Зебошиносии трансенденталии Кант барои математика асоси тобатаҷрибавӣ медиҳад. Зебошиносии трансенденталӣ чунин асосро барои мантиқ низ муҳаё месозад. Дар натиҷа зебоишиносии трансенденталӣ дар симои мантиқи трансенденталӣ анҷоми худро ёфт. Пас аз ин анҷомпазирӣ Кант на ҳамчун муҳақкиқ, балки ҳамчун мушоҳидачӣ ба назар мерасад.

Агар хонанда аз андешаҳои ҳастишиносӣ, маърифатшиносӣ, метафизикӣ, зебоишиносӣ, антропологӣ ва табиатшиносии Кант маълумоте ба даст оварад, пас дар бораи хусусияти умумии фалсафаи ӯ ба чунин хулоса омаданаш аз эҳтимол берун нест.

Фалсафаи Кант дар муқоиса бо фалсафаи гузаштагон ва баъдина фалсафаи трансенденталист, амиқтарин идеализми трансенденталист. Дар ин маъно мафҳуми «трансенденталӣ» хусусияти на матиматикӣ, балки фалсафиро дорост, чунки ин мафҳум кайҳо боз дар фалсафаи схоластикӣ мавриди истифода қарор дошт. Дар математика ин мафҳумро аввалин бор Лейбнитс истифода бурдааст.

Бо ибораи дигар, трансенденталӣ гуфта дараҷаи «тобатаҷрибавӣ»-ро дар назар доранд. Мутобиқ ба ин андеша Кант метафизикаро ҳамчун фалсафаи трансенденталӣ меҳисобад. Вале дар асарҳои ӯ на ҳамеша мафҳуми «трансенденталӣ» ва мафҳуми «метафизика» мафҳумҳои муродифанд.

Дар ҳақиқат асари ӯ «Танқиди хиради ноб» дар худ мазмуни трансенденталиро дорост. Андешаҳои метафизикӣ бошанд, бештар хоси асари «Асосҳои табиатшиносӣ»-и мутафаккиранд.

Ба асари метафизикӣ ҳама андешаҳои Кант дар боби ахлоқ низ дохиланд. Анъанаи асосии фалсафаи Кант фаҳмонда додани тафовут байни реалиёт ва идеалиёт мебошад.

Яке аз дастовардҳои дигари Кант дар фалсафа андешаҳои ӯ дар бахши диалектикаи трансенденталӣ ба шумор меравад. Хизмати Кант дар шарҳ ва тафсири теологияи назарӣ низ кам нест. Дар ин бахш ҳама кӯшиши файласуфони баъд аз Кант натиҷаи дилхоҳе надодаанд. Бо ҳадафи маҳдуд намудани қувваи танқидӣ дар теологияи назарӣ, Кант андешаҳоро дар бораи теологияи ахолқӣ бештар матраҳ намудааст.

Ба тариқи хулосавӣ бояд қайд намуд, ки эҷодиёти фалсафии Кант табаддулоти бузургеро дар илм ва фарҳанги Аврупо ба миён овард.

Илмшиносии Фихте ва натурфалсафаи Шеллинг. Иоган Готлиб Фихте (1762-1814) намояндаи фалсафаи классикии немис дар шаҳри Берлин ба дунё омадааст.

Таҳсилро аввал дар донишгоҳи Йен ва баъдан Лейпсиг ба итмом расонидааст. Дар зери таъсири табаддулоти фаронсавӣ асарҳоеро дар мавзӯи озодии фикрронӣ ба табъ расонид. Солҳои 1794-1799 профессори донишгоҳи Йен маҳсуб мешуд. Соли 1810 нахустин ректори интихобии донишгоҳи Берлин таъин гардид.

Соли 1791 ба ҳадафи вохӯрӣ бо Кант, Фихте ба Кёнигсберг омад. Пас аз шиносоӣ бо Кант, Фихте асаре бо номи «Таҷрибаи танқиди ҳар як ваҳй»-ро эҷод намуд, ки аз тарафи Кант пазируфта шуд. Асари асосии Фихте «Таълимот дар бораи илм» мебошад.

Асоситарин андешаҳои фалсафаи Фихтеро метавон чунин шарҳ дод. Фихте фалсафаро ҳамчун илми бунёдӣ (фундаменталӣ) меҳисобид. Илм, ба ақидаи ӯ, дониши танзимшудаест, ки аз сарчашмаи боэътимод бояд бурун ояд. Ба хотир овардан зарур аст, ки нисбат ба дониши илмӣ ратсионализми классикӣ низ бар чунин ақида буд.

Дар пайравии Кант, Фихте фалсафаи худро ҳамчун фалсафаи танқидӣ мухолифи фалсафаи догматикӣ мегузорад. Ба андешаи Фихте, догматикҳо дар таҳлили ҳастӣ аз ашё ё субстансияи ашёҳо оғоз менамоянд. Фалсафаи танқидӣ бошад, аз шуур оғоз намуда, ҷаҳони моддиро бо ҳама ҷузъиёташ аз судури хирад бармеоварад.

Асоси андешаҳои фалсафии Фихтеро боварӣ ба он далел ташкил медиҳад, ки гӯё муносибати амалии инсон ба ашё нисбат ба муроқибаи назарӣ бо вай аввалиндараҷа мебошад. Чунин фаҳмиш дар арзишгузории табиати худшиносӣ, ки ҳамчун нахустасоси басанда аст, Фихтеро аз пешгузаштагонаш фарқ мекунонад. Шуур, мувофиқи фаҳмиши Фихте, дода нашудааст, балки азалӣ бо мо пайваст аст ва худ офарандаи худ аст. Яқинан шуур на дар муроқиба, балки дар амал намудан пайдост. Ба андешаи Фихте, яқинан шуур на аз тарафи хирад, балки аз тарафи ирода тасдиқ мегардад.

Табиатан фард, мегӯяд Фихте, якхела, якнавохт ва поянда нест: ҳиссиёт, майл, хоҳиш ва димоғи ӯ ҳамеша аз чизе ва касе тағйирёбандаанд. Аз таъсири ин ҳолатҳо инсон танҳо ҳангоми худшиносӣ озод мегардад. Бо воситаи худшуурӣ инсон рӯҳ ва озодии худро ҳифз мекунад. Худмуайянкунӣ ҳамчун талабот ва вазифа ҳамеша водор месозад, ки субъект бояд ҳамзамон кӯшиш ба харҷ диҳад. Дар ин ҷо мо ба тазоде рӯ ба рӯ мешавем. Худшиносӣ ҳамчун ибтидо ва бунёди танзимшуда ҳамеша ҳадафи аз худ дар масофа нигоҳдорандаи «ман»-и инсон аст. Фихте ин тазодро қабул намуда, онро асоси низоми худ қарор медиҳад. Ба тариқи пайдарпай густурдани вай системаро бо воситаи истифодаи усули диалектикӣ ба миён овард.

Низоми Фихте шакли доираро мемонад: дар оғозаш анҷом низ дида мешавад. Ҳаракати ба анҷомрасонанда худ бозгашт ба оғоз аст.

Принсипи худмухтории ирода, ки ба Кант тааллуқ дорад ва хиради амалӣ барои худ қонун меофарад, бо кӯшиши Фихте, ба бунёди тамоми система табдил ёфтааст. Бо ҳамин тариқ Фихте санавияти дар фалсафаи Кант мавҷудбударо аз байн бурда, мақсад гузошт, ки аз принсипи хиради амалӣ «озодӣ» ва хиради ноб «табиат»-ро бароварад. Ба ақидаи Фихте, маърифат ҳолати вобастагӣ аз ҳаракати амалӣ-ахлоқиро мемонад. Ҳар як реалияти объективӣ, ба андешаи ӯ, натиҷаи фаъолияти «ман»-и инсон аст ва вазифаи «Таълимот дар бораи илм» аз нишондоди он ки чигуна ва барои чӣ фаъолият ҳатман шакли ашёро мегирад. Мавҷуд будани «ашё дар худ»-ро, ки бидуни шуур аст, Фихте напазируфта маҷбур шуд, ки ду «ман»-и аз якдигар тафовутдошта- якеаш «ман» бо шуури фардӣ дар ваҳдат ва дигари он дар мухолифат қарордоштаро ихтироъ намояд.

«Ман»-и фардӣ (индивидуалӣ) ва «ман»-и мутлақ дар таълимоти Фихте гоҳе бо ҳам муродифанд ва гоҳе бо ҳам мухолиф. Ин «тапиш»-и ягонагӣ ва бегонагӣ ҷавҳари диалектикаи Фихте буда, принсипи ҳаракатдиҳандаи тафаккурро ташкил медиҳанд. Дар якҷоягӣ бо худшиносии «ман ҳастам» мухолифи ӯ – «ман нестам» дар назар дошта мешавад. Ҳамзистии ин ду мухолифият дар як «ман» танҳо бо роҳи маҳдудсозии якдигар, яъне якдигармаҳкумкунӣ муяссар мегардад.

Агар «Ман» тавассути «ман нестам» муайян шавад, пас субъект ҳамчун назариявӣ, агар баръакс бошад – ҳамчун амалӣ сурат мегирад.

Ба ақидаи Фихте, ҳар ончи нисбат ба шуури назариявӣ ҳамчун муҳит истифода бурда мешавад, ин маҳсули фаъолияти бешууронаи хаёлот дар ҳисоб аст ва онҳо барои шуур ҳамчун ҳиссиёт, муроқиба, ҳуш, хирад ва ғ., то ба фазою вақт ва системаи мақулаҳои «ман»-и назарӣ шакл мегиранд.

Дар назар доштани ин маҳдудиятҳо ва ҳатто «ман»-и назарӣ ҳам аз он сабаб лозим аст, ки «ман»-и амалӣ пойдор буда, ҳадаф гузорад ва баҳри иҷрои ҳадафҳои худ кӯшиш намояд. Фаъолияти «ман», аз диди Фихте, дар шакли мутлақ аст. Вай қодир аст худ барои худ вазифа гузорад ва ин вазифагузорӣ аз тарафи ӯ одатан бешуурона сурат гирад.

«Ман»-и мамоният эҷодкунанда ва «ман»-и мамониятро аз байнбаранда аз ҳамдигар бехабаранд. Ҷаҳон, ки маҳсули таҳтулшууронаи «ман»-и мутлақ аст, мустақилиятро соҳиб нест. Табиат танҳо объект, мавод ва мамониатест барои аз байн бурдани чунин мамоният. Вай ҳастии мутлақ нест ва арзиши мустақиле низ надорад. Субъекти амалӣ пайи ҳамдигар мамониатҳоро бартараф намуда, худ дар аввал нафаҳмида, ба ягонагӣ бо худ меояд.

Барои Фихте ҳама ҳаракат ва ташаккулёбии ҷамъият, мувофиқати «ман»-и фардиву «ман»-и мутлақ ва фаҳмиши онки ҳама муҳити моддии инсонро иҳотанамуда ин маҳсули амали худи «ман» аст, ки аз худи ӯ бегона шуда, дар сифати олами беруна омадааст. Вале ба ҳадафи идеалӣ расидан ғайриимкон аст, чунки ба барҳам хӯрдани фаъолият оварда мерасонад. Фаъолият бошад, мутлақ аст ва таърихи башарият худ кӯшиши ба ин идеал расидан аст.

Дар фалсафаи Фихте андешаҳои дигаре низ ба чашм мерасанд. Дар «Асосоҳои ҳуқуқи табиӣ» бо усули аз кулл ба ҷузъ Фихте амали «ман»-и дигареро иҷро менамояд, ки мувофиқи чунин фаҳмиш, мавҷуд будани фардҳои зиёди озод далели имкониятҳои худи «ман», яъне махлуқи озод аст. Дар ин ҷо мақулаҳои ҳуқуқии аз ҷониби мутафаккир эътирофшуда ҳамчун асоси ҳолатҳои равонии инсонро ташкил медиҳанд. Баъдтар Фихте ба назарияи фаъолият дигаргунии зиёде ворид сохт. Бо ин дигаргунӣ ин назарияро аз хусусияти универсалидошта пок намуд. Агар то ба ин пок гардонидан, мутафаккир байни амал ва ахолқ тафовуте намегузошт ва ҳамчунони дигар, ӯ фаъолиро мутобиқи ахлоқи протестантӣ ҳамчун амали хайр мешуморид. Ҳоло бошад, вай тайёр буд, ки ахлоқро аз амал бутунан ҷудо созад.

Дар масъалаи алоқаи «ман»-и мутлақ бо фардияти фаношаванда низ Фихте андешаҳои худро такмил дод. Пештар аз ин «ман»-и мутлақ ҳамчун ҳадафи барои субъект дастнорас, манбаи беохирии амал дониста мешуд. Акнун ҳақиқати мутлақ ҳамчун ҳастии ҳатмӣ, офаридгор ва ҳар ончики берун аз вай, аз он ҷумла, амали «ман»-и нисбӣ, танҳо ҳамчун образи ҳастӣ, ки худ дар худ ҳақиқати реалӣ набуд.

Ақоиди иҷтимоию сиёсии Фихте низ такмил ёфтанд. Замони муайяне мутафаккир саргарми андеша ва натиҷаҳои таҳаввулоти бузурги фаронсавӣ буд. Андешаи интихоби миллати ҷудогона дар фалсафаи таърихи Фихте ба анҷом расид. Таърихи башарият, ба андешаи Фихте, ин раванди ташаккулёбии аз ҳолати бегуноҳӣ ба ба ҳолати вайроншавӣ афтидан мебошад.

Бо ҳамин тариқ, фалсафаи Фихте барои эҳё ва такомули идеализм ва эҷодиёти Шеллинг ва Гегел дар фалсафаи классикии немис мусоидат намуд. Баъд аз ин Шеллинг ва Гегел идеализми субъективии Фихтеро бартараф намуда, андешаҳои фалсафии ӯро зери интиқод қарор доданд.

Фридрих Вилгелм Йозеф Шеллинг (1775-1854) дар шаҳри Рагатси Швейтсария таваллуд ёфтааст. Аз соли 1790 дар Институти илоҳиётшиносии Тюбинген бо ҳамроҳии Гегел таҳсил намудааст. Шеллинг солҳои 1798-1803 бо ӯ дар раванди маҳфил бо романтикҳо аз наздик шиносоӣ пайдо намуд.

Шеллинг дар давоми фаъолияти эҷодии худ мақоми профессори донишгоҳи Мюнхен (1806), Эрлинген (1820-1826) ва Берлинро ишғол менамуд.

Фалсафаи Шеллинг дар давоми ташаккули ҷаҳонбинии ӯ якнавохт ва бо як принсипи фаҳмиш боқӣ намондааст. Аз ибтидои фаъолияти фалсафии худ Шеллинг ба таҳқиқи фалсафаи табиат (натурфилософия) (1790) пардохт. Баъдтар таваҷҷӯҳи ӯро фалсафаи трансенденталӣ ё худ зебошиносии идеалистӣ (1800-1801) ба худ ҷалб намуд. Замоне ӯ масоили «фалсафаи айният» ва «фалсафаи озодӣ»-ро (1800-1813) мавриди таҳлил қарор дод. Дар охир майли мутафаккир ба таҳқиқи «фалсафаи ваҳй» бештар гардид. Асосан Шеллинг муддати дароз дар зери таъсири андешаҳои фалсафии Фихте қарор дошт. Фаҳмиши масоили фалсафаи табиат сабаби аз ҳамфикрӣ бо Фихте даст кашидани Шеллинг шуд. Чунон ки маълум шуд, табиат дар фалсафаи Фихте танҳо воситае барои ба ҳадаф расидани андешаҳои ахлоқӣ, ба ибораи дигар, маводе барои хиради амалӣ истифодашуда ҳисобида мешуд. Хиради амалӣ ба воситаи табиат мебоист қувваи худро бисанҷад.

Шеллинг дар назди худ вазифа гузошт, ки дараҷаҳои таҳаввулоти табиатро нишон дода, вайро ҳамчун омили ба мақсади олӣ расидани ҳастӣ баррасӣ намояд, ки вазифааш тавлид намудани шуур буд.

Масъалаи таносуби шуур ва бешуурӣ ҳамеша объекти таҳқиқи Шеллинг қарор дошт. Усули диалектикие, ки Фихте дар таҳқиқи фаъолияти «ман» истифода мебурд, ин усулро Шеллинг дар таҳлили равандҳои табиат ба кор бурд. Ҳар як ҷисми табиат ҳамчун маҳсули фаъолияти динамикии қувваҳои мутақобила шарҳ дода мешуд.

Кашфиётҳои Волт, Лавуазе дар физика ва кимиё, Браун, Галлера дар биология Шеллингро ба ин андешаҳо водор сохтанд. Принсипи мақсаднокӣ, ки дар бунёди ҷисми зинда сабт шудааст, барои Шеллинг принсипи умумӣ барои шарҳ додани табиат истифода шуд.

Фалсафаи табиати Шеллинг ба андешаҳои табиатшиносони замони ӯ бетаъсир намонд. Шеллинг дар ин давра ба ақоиди навафлотуния нисбат ба идеализми Фихте наздиктар буд.

Шеллинг фалсафаи табиатро ҳамчун қисми ҷудонашавандаи идеализми трансенденталӣ меҳисобид.

Фаъолияти «ман», тибқи андешаи Шеллинг, ба фаъолияти назариявӣ ва амалӣ тақсим мешавад.

Фаъолияти назариявӣ аз ҳиссиёт шурӯъ шуда, ба муроқиба, тасаввур, муҳокимаронӣ ва дар охир, дар дараҷаи хирад, ба нуқтае мерасад, ки «ман»-и назариявӣ худро ҳамчун мустақил, худфаъол, яъне «ман»-и амалӣ, ирода мебинад.

Ирода, дар навбати худ, якчанд зинаҳои инкишофро тай менамояд, ки баландтараш фаъолияти ахлоқӣ мебошад, ки худ худҳадаф аст. Агар дар муҳити назариявӣ шуур бо фаъолияти таҳтулшуурии «ман» муайян шавад, пас дар муҳити амалӣ, баръакс, бешуурӣ аз бошуурӣ вобаста аст. Аз Фихте ин ду раванди гуногунсамт танҳо дар беохирӣ ҳамҷоя мешаванд.

Шеллинг ба таҳлили ҷадиди «Танқиди қобилияти муроқиба»-и Кант, дар санъат муҳити мухолифии назария ва амалияро мебинад, ки ин муҳит бартарафшаванда ба назар мерасад. Дар фаъолияти бадеӣ ва асарҳои бадеӣ беанҷомии идеал дида мешавад, вай дар маърифати назарӣ ва амалӣ мушоҳиданашаванда аст. Рассом, ба андешаи Шеллинг, ин «интеллигенсия»-е ҳаст, ки ҳамчун табиат амал мекунад. Аз ин рӯ, фалсафаи санъат, мегӯяд Шеллинг, ин органони фалсафа, ҷамъбасти он аст. Ин андешаҳоро Шеллинг дар асари худ «Фалсафаи санъат» (1802-1803) баён намудааст.

Масъалаи ҳадси интеллектуалӣ, ки яке аз намудҳои ҳадси санъатӣ мебошад, таваҷҷӯҳи Шеллингро ба худ ҷалб намуда буд.

Дар фалсафаи Ваҳй Шеллинг ҳадси интеллектуалиро чун пештара на ҳамчун муроқибаи «ман», балки чун худмуроқибаи ҳақиқати мутлақ, ки ягонагии объект ва субъектро фаро гирифтааст, медонад. Ин андешаҳои Шеллинг бештар ба натурфалсафаи Бруно шабоҳат дорад.

Ба ақидаи Шеллинг, кайҳон ҳамчун ягонагии мутлақ ва ягонагии асари санъат аст. То ҳамон дараҷае, ки рассом кайҳонро меофарад, то ҳамон дараҷа судур ва офариниш ба ҳамдигар мухолифии бетафовутро меофаранд. Дар ин системаи пантеизми эстетикӣ, ки аз навафлотуния сарчашма мегирад, Шеллинг ба пантеизми ирфонии Экхарт наздик мешавад. Дар асари худ «Фалсафа ва дин» Шеллинг саволҳоеро ба миён мегузорад, ки онҳо ӯро аз андешаҳои фалсафаи айнияташ берун намуданд. Дар натиҷа андешаи офариниши олам аз ҷониби ҳастии мутлақ ҳақ буда, андеша дар бораи мутавозӣ будани идеалӣ ва реалӣ иштибоҳ мебошад.

Дар «Таҳқиқоти фалсафӣ дар бораи озодии инсон» Шеллинг бар чунин ақидааст, ки ба тариқи ратсионалӣ исбот намудани офариниши олам ғайриимкон аст. Дар ин ҷо Шеллинг аз офаридгор худи офаридгорро ҷудо месозад, ки асоси он иродаи бешуур аст. Тавассути дар вай мавҷуд будани қувваи зулмот ҳастии мутлақ ба санавият табдил меёбад ва лаҳзаи худтаъинкунии иродаи озод ба миён меояд, ки ба тариқи ратсионалӣ ин раванд қаламдод нахоҳад шуд ва бо қонуни хирад ва табиат исбот нахоҳад гашт. Амали гунаҳкоршавӣ амали аз вақт берун аст. Иродаи бешуур то ҳолати худшиносӣ амал мекунад. Зеро инсон ҳангоми таваллуд ёфтанаш аллакай гунаҳкор ба дунё меояд. Ҷуброни ин гунаҳкории пешина ва ба ҳам пайвастани он бо ҳастии мутлақ, ба ақидаи Шеллинг, ҳадафи таърих будааст.

Аз сабаби он ки ирода худ хоҳиши нахустини ирратсионалӣ ва омили аввалини даркнашаванда мебошад, вай наметавонад мавзӯи таҳлили фалсафӣ қарор дошта бошад. Ин фалсафаи ирратсионалиро Шеллинг мехоҳад то фалсафаи позитивистӣ пурра гардонад. Дар фалсафаи ваҳй Шеллинг моҳиятан аз фалсафаи ратсионалӣ ба теософияву ирфон мегузарад.

Бо ҳамин тариқ, фалсафаи Шеллинг ба андешаҳои фалсафии асрҳои XIX-XX-и Аврупо бетаъсир намонд. Асосан дар асри ХХ идеяҳои ирратсионалии Шеллинг дар фалсафаи экзистенсиализм ҷадидан эҳё шуданд.

Идеализми мутлақи Гегел. Георг Вилгелм Фридрих Гегел (1770-1831) намояндани фалсафаи классикии Олмон, эҷодкунандаи назарияи диалектикаи муназзами ҷанбаи идеализми объективидошта мебошад. ӯ солҳои 1788-1793 дар донишгоҳи илоҳиётшиносии Тюбинген ҳамроҳи Шеллинг таҳсил намудааст. Аз соли 1808-1816 дар вазифаи директории гимназияи Нюренберг фаъолият кардааст. Аз соли 1816 то охири ҳаёти худ ҳамчун профессори фалсафа дар донишгоҳи Гейделберг ва Берлин кор кардааст.

Фаъолияти фалсафии Гегел дар аёми таҳсил ва минбаъд асосан дар доираи таҳқиқи фалсафаи танқидӣ ҳамчун пайрави Кант ва Фихте гузаштааст. Вале дере нагузашта Гегел бо таъсири фалсафаи Шеллинг аз системаи фалсафаи танқидӣ ба самти идеализми трансенденталӣ мегузарад.

Ба ҳар ҳол дар фалсафаи классикии Олмон Гегел дар муқоиса бо дигарон ба таърихи фарҳанги маънавӣ бештар диққат дода буд. Гегел дар оғози эҷоди фалсафи худ зуҳуру ташаккулёбии динҳои яҳудия, атиқа ва насронияро ҳамчун дараҷаҳои ташаккули рӯҳ шарҳ дода буд. Дар асари «Фалсафаи рӯҳ» (1807)-и худ маданияти маънавии башариятро ҳамчун ташаккулёбии бонизоми ошкорсозандаи қувваи «хиради ҷаҳонӣ» нишон додааст.

Ба андешаи Гегел, ташаккули маънавии фард такрори худшиносии рӯҳи кайҳонист. Аз амали ҳис намудани ашёҳо то ба дониши мутлақ, яъне дониши шакл ва қонунҳое, ки аз ботин тамоми раванди маънавиро роҳбарӣ менамояд, дар бар мегирад. Тасвири умумие, ки фаъолияти эҷодии «рӯҳи умумиҷаҳони»-ро нишон медиҳад, дар фалсафаи Гегел ҳамчун «идеяи мутлақ» номгузорӣ шудааст. Илми мантиқ бошад чун назарияи илми «худшиноси»-и «идеяи мутлақ» ба ҳисоб меравад. Ин андешаҳо дар асари ӯ бо номи «Илми мантик» машҳур аст. «Идеяи мутлақ» дар мазмуни умумии худ ҳамчун системаи мақулаҳо кушода шуда, муайянкунандаҳои зиёдеро ба монанди ҳастӣ, нестӣ, ҳастии нақд, сифат, шумора, меъёр, ҳақиқат, кимиёи ҷисм ва ғайраро дар худ гирифтааст.

Ба ақидаи Гегел, ташаккули маънавии фард такрори худшиносии рӯҳи кайҳонӣ мебошад. Аз амали ҳис намудани ашёҳо то дониши мутлақ, яъне дониши шаклу қонунҳое, ки аз ботин тамоми раванди маънавиро роҳбарӣ менамояд, дар бар мегирад. Манзараи умумие, ки фаъолияти эҷодии «рӯҳи умумиҷаҳонӣ»-ро нишон медиҳад, дар фалсафаи Гегел ҳамчун «идеяи мутлақ» номгузорӣ шудааст. Илми мантиқ бошад, чун назарияи илми «худшиносӣ»-и «идеяи мутлақ» ба ҳисоб меравад. Ин андешаҳо дар асари «Илми мантиқ»-и ӯ баён ёфтааст. «Идеяи мутлақ» дар мӯҳтавои умумии худ ҳамчун низоми мақулаҳо (категорияҳо) ифшо шуда, мафҳумҳои зиёде, ба монанди ҳастӣ, нестӣ, ҳастии нақд, сифат, шумора, андоза, ҳақиқат ва ғ.-ро фаро гирифтааст.

Тафаккурро ҳамчун субъекти офарандаи тамоми сарватҳои маънавӣ ва ҳамчун тасвири фаъолияти эҷодӣ баррасӣ намуда, Гегел кӯшиш намуд, ки мафҳуми идеяро бо мафҳуми офаридгор наздик гардонад. Вале дар муқоиса бо офаридгори теистӣ, идея барандаи шуур, ирода ва шахсият дар симои инсон гардид. Тибқи баёни Гегел, «рӯҳ» дар инсон дар дараҷаи худшиносӣ, аввалан дар намуди калима, нутқ ва забон зуҳур мекунад. Ҳамаи олами ашё, маданияти моддӣ, тамаддун ва ғ. чун шаклҳои баъдинаи қувваи рӯҳи ба миён омадаанд. Нахустини қадами инкишоф бо ҳамин тартиб дар қобилияти инсон баҳри дарки худ, ки ҳамагуна образҳоро таҷассум намудааст, ҳувайдо мегардад.

Мақулаи тазод ҳамчун барандаи маънои «ҳамдигарро истиснокунанда» ва «бо ҳам робита доштан» дар диалектикаи Гегел мавқеи хосеро соҳиб аст. Тазод дар ин ҷо ҳамчун «муҳаррик»-и ташаккули рӯҳ дониста мешавад. Ҳаракат ин сайр аз ҳолати «абстрактӣ ба конкретӣ» мебошад, ки ҳар лаҳза бештар бо гуногуншаклии худ ба натиҷае мерасад. Ба ақидаи Гегел, кифоя нест, ки тазодро мо дар шакли антиномӣ пазируфта бошем ва онро бояд амиқтару мушаххастар бифаҳмем.

Таҳлили танқидии ҳолати илмии замони хеш Гегеглро ба андешаҳои догматикӣ оварда расонд. Ин тазод на танҳо мантиқ, балки қисмҳои дигари фалсафаи табиат ва фалсафаи рӯҳи ӯро низ фаро гирифт. Андешаҳои доир ба «фалсафаи рӯҳ» ва «фалсафаи ҳуқуқ» иброздоштаи мутафаккир идома ёфтаанд. Чунончи, Гегел дар фалсафаи табиат аз назари танқидӣ андешаҳои дар илм пайдошударо таҳлил намуд, ки ин пешгӯии ӯ дар раванди ташаккули минбаъдаи табиатшиносӣ собит гардид.

Гегел фалсафаи таърихро бо ситоиши монархияи конститутсионӣ ба анҷом расонид. Кӯҳнапарастии системаи Гегел бархилофи усули ба корбурдаи вай сурат гирифт. Андешаҳои «фалсафаи ҳуқуқи»-и Гегел дар бораи «рӯҳи объективӣ» барои рушди ҷомеашиносӣ мусоидат намуд. Маҳз таъсири ҳамин асар буд, ки баъдан таълимоти Маркс дар бораи фарҳмиши материалистии таърих ба миён омад.

«Рӯҳи объективӣ» дар ҳуқуқ ва ахлоқ зоҳир гардида, дараҷаҳои объективияти озодии инсонро дар шакли оила, ҷамъияти шаҳрвандӣ ва давлатро низ дар бар мегирад.

Ба андешаи Гегел, таърих ҳамчун «пешрафти рӯҳ» дар шуури озодӣ дониста мешавад. Ин пешрафт бо рӯҳи халқҳои алоҳида, ки ҳамдигарро иваз намудаву рисолати худро ба ҷо меоранд, амалӣ гардонда мешавад.

Дар ҷодаи зебоишиносӣ бошад, Гегел масъалаи зебоишиносиро ҳамчун «падидаи идея» шарҳ додааст. Чунин муносибати ӯ дараҷаҳои ташаккули минбаъдаи идеяро ҳам муайян менамояд. Андешаҳои Гегел доир ба раванди мунтазами таърих ва ҳақиқати мутлақ низ зиёданд.

Диалектикаи Гегел дар рушду ривоҷи фалсафаи экзистенсиалистӣ нақши муҳимеро доро буд.

Антропологияи Фейербах. Людвиг Фейербах (1804-1872) дар шаҳри Рехенберги Олмон таваллуд ёфта, баъди хатми гимназия ба факултети илоҳиётшиносии донишгоҳи Гейделберг (1823) дохил шуд. Дере нагузашта аз андешаҳои догматикӣ ва ортодоксалӣ даст кашида, ба шаҳри Берлин омад ва дар машғулиятҳои тадрисии Гегел ширкат варзид ва дар ҳамин замина андешаҳои фалсафии Фейербах сурат гирифтааст.

Пас аз хатми донишгоҳи Берлин (1828) дар мавзӯи «Оид ба ягонагӣ, умумият ва беинтиҳоии хирад» рисолаи доктории худро дар донишгоҳи Элан дифоъ намуд.

Вале пас аз мӯҳлате андешаҳои фалсафии Фейербах бо фалсафаи Гегел созгор наомаданд. Асоситарин ихтилофи мафкуравии Фейербаху Гегел дар муносибати гуногуни онҳо ба дин зоҳир мегардид. Ба андешаи Фейербах, ақоиди динӣ ба ҳақиқат ва хирад рост намеояд.

Фейербах пас аз дифои рисола приват-дотсенти донишгоҳи Эрланген таъин гардид. Соли 1830 бе зикри номи муаллиф ӯ бо номи «Андешаҳо дар бораи марг ва бемаргӣ» асаре ба табъ расонд, ки дар он масъалаи ҷовидона будани рӯҳро инкор намуд. Баъдан аз ошкор гаштани муаллифиаш Фейербахро аз ҳуқуқи омӯзгорӣ дар донишгоҳи номбурда маҳрум сохтанд. Вале Фейербах ҳамчун пазирандаи андешаҳои Гегел боқӣ монда, ҳамзамон фалсафаи материалистӣ ва атеистиро ҳаматарафа дастгирӣ менамояд.

 

 

Ҳадафи асосии Фейербах дар фалсафа ин мубориза бар зидди андешаҳои динӣ буд. Дар муқоиса бо фаҳмиши фалсафаи динии Гегел, Фейербах фалсафа ва динро мухолифи якдигар меҳисобид.

Вай сабаби асосии бақопазир будани динро на танҳо дар нодонию нотавонии омма, балки дар табиати худи инсон ва муҳити зисти ӯ медонист. Нахустасоси фиребу найранги диниро Фейербах дар ҳисси маҳдудияту тобеияти инсон медид.

Офаридгор, ба назари Фейербах, ҳамчун проексияи рӯҳи одамист, ки аз рӯҳ бегона шуда, шакли объективиро мегирад. Дин, ба андешаи ӯ, инсонро барои зиндагӣ шикастабол мегардонад.

Фейербах парастиши рамзҳои диниро ба парастиши инсон табдил дод ва таъбири «Одам барои одам Худо»-ро шиори худ гардонид. Танқиди дин Фейербахро тадриҷан ба танқиди фалсафаи идеалистӣ оварда расонид.

Боварӣ ба ягонагии дин ва идеализм Фейербахро маҷбур сохтанд, ки муқобили идеализми аз ҳама ташаккулёфтаи он замон, хусусан, идеализми классикии Олмон дар симои Гегел, муборизаро пурзӯртар намояд.

Ба андешаи Фейербах, камбудии асосии идеализм дар махлут сохтани ҳастӣ ва тафаккур зоҳир мешавад.

Асоси фалсафаи Фейербахро принсипи «…Ҳастӣ-субъект, тафаккур-хабари мантиқӣ» ташкил медиҳад. Дар назарияи маърифат Фейербах самти материализми сенсуалистиротақвият бахшидааст.

Вале нуктаи мобайнии фалсафаи Фейербахро масъалаи инсон ташкил медиҳад. Ба ақидаи ӯ, инсон объекти ягона ва универсалии фалсафа мебошад. Материализми антропологии Фейербах инсонро ҳамчун махлуқи психофизиологӣ медонад. Инсон, мегӯяд Фейербах, объекти материалӣ ва ҳамзамон субъекти тафаккур аст. Аз ин нукта бармеояд, ки антропологияи Фейербах дар илми биологӣ асос ёфтааст.

Чунин фаҳмиши антропологӣ ба он оварда расонд, ки таълимоти ахлоқии Фейербах аз шиори ягонагӣ ва ба ҳам алоқамандии «ман» ва «ту» сарчашма мегирад. Муносибатҳои ҷамъиятӣ, аз диди Фейербах, ба мафҳумҳои «ҷинс» ва «муоширати байниҳамдигарӣ» табдил ёфтаанд, чунки агар «ту» набудӣ, «ман» ҳаргиз наметавонад хушбахт бошад,.

Кӯшиши расидан ба хушбахтии фардӣ доираи худбиниро маҳдуд сохт, зеро беягонагию ваҳдати инсон ҳадафе ба даст нахоҳад омад.

[1] Г.В.Ф.Гегел. Энциклопедия философских наук: В 3 т. Послесловие. Е.П. Ситковского и А.П. Огурцова.       -М., 1977.

[2] И.Кант. Пролегомены к всякой будущей метафизике, которая может появиться как наука// И.Кант. Собр. соч. В 8 томах. Т.4.-М., 1994,с.131.

[3] И.Кант. Критика чистого разума//И.Кант.Собр. соч. В 8 т. Т.3.-Москва,1994, с. 50.

Фалсафаи классикии немис: 268 комментариев

  • в
    Permalink

    I simply want to tell you that I am new to blogs and honestly enjoyed this page. Almost certainly I’m planning to bookmark your website . You absolutely have tremendous stories. Kudos for revealing your blog site.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Greate article. Keep writing such kind of information on your page.

    Im really impressed by your site.
    Hi there, You have done a great job. I will certainly digg
    it and for my part suggest to my friends. I’m confident
    they will be benefited from this website.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Greetings! Very useful advice within this post!
    It’s the little changes that make the largest changes.
    Thanks for sharing!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I got what you intend, appreciate it for posting .Woh I am glad to find this website through google. «Wisdom doesn’t necessarily come with age. Sometimes age just shows up by itself.» by Woodrow Wilson.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’m amazed, I have to admit. Rarely do I come across
    a blog that’s equally educative and entertaining, and let me
    tell you, you have hit the nail on the head. The issue
    is something that not enough people are speaking intelligently
    about. Now i’m very happy I came across this in my search for something relating to this.

    Ответ
  • в
    Permalink

    You can definitely see your skills in the paintings you write. The arena hopes for more passionate writers like you who are not afraid to say how they believe. All the time follow your heart. «The most profound joy has more of gravity than of gaiety in it.» by Michel de Montaigne.

    Ответ
  • в
    Permalink

    What’s Happening i am new to this, I stumbled upon this I’ve found It positively helpful and it has helped me out loads. I hope to contribute & help other users like its helped me. Great job.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Woah! I’m really enjoying the template/theme of this blog. It’s simple, yet effective. A lot of times it’s hard to get that «perfect balance» between user friendliness and visual appearance. I must say you have done a amazing job with this. Also, the blog loads extremely fast for me on Internet explorer. Superb Blog!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Does your website have a contact page? I’m having a tough time locating it but, I’d like to shoot you an email. I’ve got some recommendations for your blog you might be interested in hearing. Either way, great site and I look forward to seeing it grow over time.

    Ответ
  • в
    Permalink

    It¡¦s really a great and useful piece of info. I¡¦m happy that you simply shared this useful info with us. Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.

    Ответ
  • в
    Permalink

    The very root of your writing whilst sounding agreeable originally, did not sit properly with me after some time. Somewhere within the paragraphs you were able to make me a believer but just for a short while. I still have a problem with your jumps in assumptions and one would do nicely to help fill in all those breaks. In the event you can accomplish that, I could certainly end up being amazed.

    Ответ
  • в
    Permalink

    My brother suggested I might like this blog. He was entirely right. This post truly made my day. You cann’t imagine just how much time I had spent for this information! Thanks!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Nice post. I was checking continuously this blog and I’m impressed!

    Extremely helpful information specifically the last part 🙂 I care
    for such information much. I was seeking this certain information for a very long time.
    Thank you and best of luck.

    Ответ
  • в
    Permalink

    When I originally commented I clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and now every time a remark is added I get 4 emails with the identical comment. Is there any manner you can take away me from that service? Thanks!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hello my family member! I wish to say that this post is awesome, nice written and include approximately all important infos. I¡¦d like to see more posts like this .

    Ответ
  • в
    Permalink

    Have you ever thought about including a little bit more than just your articles? I mean, what you say is important and all. But think about if you added some great photos or video clips to give your posts more, «pop»! Your content is excellent but with images and video clips, this site could undeniably be one of the very best in its niche. Excellent blog!

    Ответ
  • в
    Permalink

    You completed a few nice points there. I did a search on the subject matter and found mainly people will have the same opinion with your blog.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’ve been absent for a while, but now I remember why I used to love this web site. Thanks , I¡¦ll try and check back more often. How frequently you update your site?

    Ответ
  • в
    Permalink

    Real good info can be found on web site. «It is fast approaching the point where I don’t want to elect anyone stupid enough to want the job.» by Erma Bombeck.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Have you ever thought about writing an e-book or guest authoring on other blogs? I have a blog based on the same information you discuss and would love to have you share some stories/information. I know my viewers would appreciate your work. If you are even remotely interested, feel free to send me an email.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Howdy! This is my 1st comment here so I just wanted to give a quick shout out and say I really enjoy reading your posts. Can you recommend any other blogs/websites/forums that deal with the same topics? Thanks a lot!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hey! Do you know if they make any plugins to help with SEO? I’m trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I’m not seeing very good success. If you know of any please share. Many thanks!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Just desire to say your article is as astounding. The clarity in your post is simply nice and i could assume you’re an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your RSS feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please continue the gratifying work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    of course like your website but you need to take a look at the spelling on several of your posts. A number of them are rife with spelling issues and I in finding it very bothersome to inform the reality nevertheless I will certainly come back again.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Magnificent goods from you, man. I’ve understand your stuff previous to and you’re just extremely fantastic. I actually like what you have acquired here, really like what you’re saying and the way in which you say it. You make it entertaining and you still take care of to keep it wise. I cant wait to read far more from you. This is actually a tremendous site.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hi, Neat post. There is a problem with your site in web explorer, may test this… IE still is the marketplace leader and a huge section of other folks will pass over your excellent writing due to this problem.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hi, everything is going fine here and ofcourse every one is sharing information, that’s genuinely fine, keep up writing.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hiya, I am really glad I’ve found this info. Nowadays bloggers publish just about gossips and net and this is actually frustrating. A good website with exciting content, this is what I need. Thank you for keeping this web site, I will be visiting it. Do you do newsletters? Can’t find it.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Generally I don’t learn post on blogs, but I would like to say that this write-up very compelled me to check out and do it! Your writing style has been amazed me. Thanks, quite nice post.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I believe that is one of the most important info for me. And i am satisfied studying your article. However should remark on few normal issues, The website taste is wonderful, the articles is in reality excellent : D. Just right activity, cheers

    Ответ
  • в
    Permalink

    F*ckin’ remarkable things here. I am very happy to look your article. Thank you so much and i am having a look ahead to contact you. Will you kindly drop me a e-mail?

    Ответ
  • в
    Permalink

    Wonderful site you have here but I was wondering if you knew of any forums that cover the same topics discussed in this article? I’d really love to be a part of online community where I can get comments from other knowledgeable individuals that share the same interest. If you have any recommendations, please let me know. Thanks a lot!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I do agree with all of the ideas you’ve introduced in your post. They’re very convincing and can definitely work. Nonetheless, the posts are too brief for novices. Could you please extend them a little from next time? Thanks for the post.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I just could not go away your site before suggesting that I really enjoyed the standard info a person provide for your visitors? Is going to be again incessantly to check out new posts.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Heya just wanted to give you a brief heads up and let you know a few of the pictures aren’t loading correctly. I’m not sure why but I think its a linking issue. I’ve tried it in two different internet browsers and both show the same results.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thanks for sharing excellent informations. Your web-site is so cool. I’m impressed by the details that you have on this blog. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this web page, will come back for more articles. You, my friend, ROCK! I found just the information I already searched all over the place and just couldn’t come across. What an ideal website.

    Ответ
  • в
    Permalink

    As soon as I observed this web site I went on reddit to share some of the love with them.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Very interesting info !Perfect just what I was searching for! «Love endures only when the lovers love many things together and not merely each other.» by Walter Lippmann.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’m gone to convey my little brother, that he should also pay a quick visit this web site on regular basis to take
    updated from latest information.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Does your blog have a contact page? I’m having problems locating it but, I’d like to send you an email.
    I’ve got some suggestions for your blog you might be interested in hearing.
    Either way, great website and I look forward to seeing it improve over time.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Wow, fantastic blog format! How lengthy have you ever been blogging for?

    you make blogging look easy. The whole look of your site
    is excellent, let alone the content!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Youre so cool! I dont suppose Ive read something like this before. So nice to search out anyone with some unique thoughts on this subject. realy thanks for starting this up. this web site is something that’s wanted on the internet, somebody with a bit of originality. helpful job for bringing something new to the internet!

    Ответ
  • в
    Permalink

    of course like your website however you need to test the spelling on quite a few of your posts. Several of them are rife with spelling problems and I in finding it very troublesome to tell the truth then again I¡¦ll surely come back again.

    Ответ
  • в
    Permalink

    One important issue is that while you are searching for a education loan you may find that you’ll need a cosigner. There are many cases where this is true because you should find that you do not employ a past credit history so the loan provider will require that you’ve someone cosign the borrowed funds for you. Good post.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Excellent items from you, man. I have have in mind
    your stuff previous to and you are simply extremely fantastic.
    I really like what you have obtained right here, certainly like what you
    are stating and the best way wherein you say it.
    You are making it enjoyable and you continue to care for
    to stay it smart. I cant wait to learn much more
    from you. This is actually a wonderful site.

    Ответ
  • в
    Permalink

    First of all I would like to say excellent blog!
    I had a quick question in which I’d like to ask if
    you don’t mind. I was interested to find out how you center yourself and clear your thoughts prior to writing.
    I have had a hard time clearing my thoughts in getting my thoughts out there.
    I truly do enjoy writing however it just seems like the first 10 to 15 minutes
    tend to be wasted simply just trying to figure
    out how to begin. Any ideas or tips? Thanks!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Pretty section of content. I just stumbled upon your website and in accession capital to assert that I get in fact enjoyed account your blog posts. Any way I will be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently rapidly.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I just could not leave your site prior to suggesting that I extremely enjoyed the usual information an individual supply to your visitors? Is gonna be again continuously to investigate cross-check new posts

    Ответ
  • в
    Permalink

    When I originally commented I clicked the -Notify me when new feedback are added- checkbox and now each time a comment is added I get four emails with the identical comment. Is there any method you possibly can remove me from that service? Thanks!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’d have to examine with you here. Which is not one thing I normally do! I enjoy studying a publish that may make people think. Also, thanks for allowing me to remark!

    Ответ
  • в
    Permalink

    After checking out a handful of the articles on your web site, I truly like your way
    of writing a blog. I added it to my bookmark webpage list and will be checking back soon. Please visit my web site as well and let me know what you think.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Just want to say your article is as astounding. The clarity in your post is simply spectacular and i can assume you are an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please continue the enjoyable work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Just wish to say your article is as astounding. The clearness in your post is just great and i could assume you’re an expert on this subject. Well with your permission allow me to grab your feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please carry on the enjoyable work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Right now it sounds like Movable Type is the preferred blogging platform out there right now. (from what I’ve read) Is that what you are using on your blog?

    Ответ
  • в
    Permalink

    Wow! This could be one particular of the most helpful blogs We have ever arrive across on this subject. Actually Fantastic. I am also a specialist in this topic therefore I can understand your hard work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I liked as much as you will receive carried out right here. The sketch is attractive, your authored material stylish. however, you command get bought an shakiness over that you would like be handing over the following. in poor health surely come more earlier once more since precisely the similar nearly very continuously inside case you protect this increase.

    Ответ
  • в
    Permalink

    After I originally commented I clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and now every time a remark is added I get 4 emails with the identical comment. Is there any way you can take away me from that service? Thanks!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I am not sure where you’re getting your information, but great topic.

    I needs to spend some time learning more or understanding more.
    Thanks for fantastic information I was looking for this info
    for my mission.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hello there, just became aware of your blog through Google, and found that it’s really informative.
    I’m going to watch out for brussels. I will appreciate
    if you continue this in future. Lots of people will be benefited from your writing.
    Cheers!

    Ответ
  • в
    Permalink

    you’re really a excellent webmaster. The web site loading pace is amazing. It sort of feels that you’re doing any distinctive trick. Furthermore, The contents are masterpiece. you have done a great process on this subject!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Just desire to say your article is as astonishing. The clarity in your post is simply nice and i can assume you are an expert on this subject. Well with your permission allow me to grab your RSS feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please keep up the enjoyable work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    An interesting dialogue is worth comment. I believe that it’s best to write more on this matter, it won’t be a taboo topic however typically people are not enough to speak on such topics. To the next. Cheers

    Ответ
  • в
    Permalink

    Good website! I really love how it is simple on my eyes and the data are well written. I am wondering how I might be notified when a new post has been made. I’ve subscribed to your feed which must do the trick! Have a great day!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I visited multiple websites however the audio feature for
    audio songs present at this website is actually fabulous.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Good site! I really love how it is simple on my eyes and the data are well written. I am wondering how I could be notified when a new post has been made. I have subscribed to your RSS feed which must do the trick! Have a great day!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’ve read several excellent stuff here. Definitely value bookmarking for revisiting. I wonder how much attempt you set to make the sort of magnificent informative site.

    Ответ
  • в
    Permalink

    It’s appropriate time to make some plans for the future and it is time to be happy. I’ve read this post and if I could I want to suggest you few interesting things or tips. Perhaps you can write next articles referring to this article. I wish to read even more things about it!

    Ответ
  • в
    Permalink

    One other issue is when you are in a predicament where you would not have a cosigner then you may really need to try to wear out all of your federal funding options. You can find many grants and other scholarships or grants that will give you finances to support with school expenses. Thanks alot : ) for the post.

    Ответ
  • в
    Permalink

    That is really fascinating, You are an excessively skilled blogger. I have joined your rss feed and look forward to in search of extra of your great post. Additionally, I’ve shared your site in my social networks!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Magnificent goods from you, man. I’ve consider your stuff previous to and you’re just too wonderful. I actually like what you have received here, really like what you are stating and the way in which through which you assert it. You make it enjoyable and you continue to care for to stay it sensible. I cant wait to learn far more from you. That is really a terrific web site.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Magnificent site. Lots of helpful information here. I am sending it to some friends ans additionally sharing in delicious. And of course, thank you to your effort!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hmm is anyone else having problems with the pictures on this blog loading?

    I’m trying to determine if its a problem
    on my end or if it’s the blog. Any feed-back would be greatly appreciated.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Usually I don’t read article on blogs, but I wish to say that this write-up
    very compelled me to try and do it! Your writing style has
    been amazed me. Thank you, very nice post.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’m not sure why but this site is loading extremely slow for me. Is anyone else having this problem or is it a problem on my end? I’ll check back later on and see if the problem still exists.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hey there! Would you mind if I share your blog with my zynga group? There’s a lot of folks that I think would really enjoy your content. Please let me know. Thanks

    Ответ
  • в
    Permalink

    I loved as much as you’ll receive carried out right here. The sketch is tasteful, your authored material stylish. nonetheless, you command get bought an nervousness over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come more formerly again as exactly the same nearly a lot often inside case you shield this increase.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hello There. I discovered your weblog using msn. This is a very smartly written article. I will make sure to bookmark it and come back to learn more of your helpful info. Thank you for the post. I’ll certainly return.

    Ответ
  • в
    Permalink

    We absolutely love your blog and find almost all of your post’s to be exactly what I’m looking for. Does one offer guest writers to write content to suit your needs? I wouldn’t mind creating a post or elaborating on a number of the subjects you write concerning here. Again, awesome blog!

    Ответ
  • в
    Permalink

    you’re really a good webmaster. The website loading speed is incredible. It seems that you’re doing any unique trick. Furthermore, The contents are masterwork. you’ve done a excellent job on this topic!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was great. I do not know who you are but certainly you are going to a famous blogger if you aren’t already 😉 Cheers!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I simply couldn’t depart your web site before suggesting that I extremely loved the standard information an individual provide in your guests? Is gonna be back frequently to check out new posts.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Oh my goodness! Awesome article dude! Thank you so much, However I am encountering troubles with your RSS.
    I don’t understand why I am unable to subscribe to it.
    Is there anybody else getting identical RSS problems?

    Anyone who knows the solution can you kindly respond?

    Thanx!!

    Ответ
  • в
    Permalink

    One thing is that one of the most widespread incentives for applying your cards is a cash-back or even rebate supply. Generally, you’ll have access to 1-5 back on various expenses. Depending on the credit cards, you may get 1 returning on most purchases, and 5 again on acquisitions made from convenience stores, gas stations, grocery stores as well as ‘member merchants’.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I really like your writing style, great information, thanks for putting up :D. «In university they don’t tell you that the greater part of the law is learning to tolerate fools.» by Doris Lessing.

    Ответ
  • в
    Permalink

    My programmer is trying to convince me to move to .net from PHP. I have always disliked the idea because of the expenses. But he’s tryiong none the less. I’ve been using Movable-type on various websites for about a year and am worried about switching to another platform. I have heard very good things about blogengine.net. Is there a way I can import all my wordpress posts into it? Any help would be really appreciated!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Incredible! This blog looks just like my old one! It’s on a completely different topic but it has pretty much the same layout and design. Outstanding choice of colors!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I will right away grab your rss as I can’t find your e-mail subscription link or newsletter service. Do you have any? Please let me know in order that I could subscribe. Thanks.

    Ответ
  • в
    Permalink

    It’s really a nice and helpful piece of information.
    I’m glad that you shared this useful info with us.
    Please keep us up to date like this. Thank you for sharing.

    Ответ
  • в
    Permalink

    You really make it appear so easy along with your presentation however I find this matter to be actually something that I believe I might never understand. It seems too complex and extremely huge for me. I am looking forward for your next publish, I¡¦ll try to get the grasp of it!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’ve been surfing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. Personally, if all website owners and bloggers made good content as you did, the net will be much more useful than ever before.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thank you for sharing superb informations. Your web-site is very cool. I’m impressed by the details that you have on this blog. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this website page, will come back for more articles. You, my friend, ROCK! I found simply the information I already searched everywhere and just could not come across. What a great site.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I have fun with, lead to I discovered exactly what I was having a look for. You’ve ended my 4 day long hunt! God Bless you man. Have a nice day. Bye

    Ответ
  • в
    Permalink

    I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was good. I don’t know who you are but definitely you are going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Good info and right to the point. I don’t know if this is in fact the best place to ask but do you people have any thoughts on where to employ some professional writers? Thanks 🙂

    Ответ
  • в
    Permalink

    Excellent beat ! I wish to apprentice while you amend your website, how can i subscribe for a blog website? The account helped me a acceptable deal. I had been a little bit acquainted of this your broadcast offered bright clear idea

    Ответ
  • в
    Permalink

    Simply desire to say your article is as amazing. The clarity in your post is simply excellent and i can assume you are an expert on this subject. Fine with your permission allow me to grab your feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please keep up the gratifying work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’m amazed, I have to admit. Rarely do I encounter a blog that’s both educative and interesting, and without a doubt, you’ve hit the nail on the head.
    The issue is something that too few people are speaking intelligently about.
    I’m very happy that I came across this during my hunt for something regarding this.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I in addition to my buddies ended up following the best things on your website and so before long I got an awful suspicion I had not thanked the blog owner for those strategies. These men appeared to be so glad to see them and now have clearly been enjoying those things. Thank you for genuinely simply thoughtful and also for making a choice on some superb subjects millions of individuals are really eager to understand about. Our own sincere regret for not expressing appreciation to you earlier.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thanks a lot for sharing this with all people you really realize what you are speaking approximately! Bookmarked. Kindly additionally visit my website =). We may have a link change contract between us!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’m really impressed with your writing skills and also with the layout on your weblog. Is this a paid theme or did you customize it yourself? Either way keep up the nice quality writing, it’s rare to see a great blog like this one these days..

    Ответ
  • в
    Permalink

    I just couldn’t depart your website before suggesting that I extremely enjoyed the standard info a person provide for your visitors? Is gonna be back often in order to check up on new posts

    Ответ
  • в
    Permalink

    obviously like your web-site however you have to test the spelling on quite a few
    of your posts. A number of them are rife with spelling issues and I in finding it very troublesome to inform the reality on the other hand I
    will surely come back again.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Please let me know if you’re looking for a author for your weblog.
    You have some really great articles and I feel I would be
    a good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d absolutely love to write
    some content for your blog in exchange for a link back to mine.

    Please shoot me an e-mail if interested. Many thanks!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Nice read, I just passed this onto a colleague who was doing a little research on that. And he just bought me lunch since I found it for him smile So let me rephrase that: Thanks for lunch!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I have learned some new things from your web site about personal computers. Another thing I’ve always assumed is that computers have become a product that each house must have for several reasons. They offer convenient ways to organize homes, pay bills, go shopping, study, tune in to music and perhaps watch shows. An innovative strategy to complete these tasks is with a laptop. These desktops are mobile, small, robust and mobile.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Just wish to say your article is as surprising. The clearness for your submit is just spectacular and i could assume you are knowledgeable on this subject. Well along with your permission allow me to take hold of your RSS feed to stay updated with impending post. Thanks 1,000,000 and please carry on the rewarding work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    you are truly a excellent webmaster. The website loading pace is incredible. It seems that you’re doing any unique trick. Moreover, The contents are masterpiece. you have done a excellent job on this matter!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hey there! This is kind of off topic but I need some advice from an established blog.

    Is it very difficult to set up your own blog? I’m not very techincal
    but I can figure things out pretty quick. I’m thinking about making my own but I’m not sure where to begin.
    Do you have any ideas or suggestions? Appreciate it

    Ответ
  • в
    Permalink

    Unquestionably imagine that which you stated.
    Your favorite justification appeared to be at the
    net the simplest factor to take into account of. I say to you, I certainly get annoyed whilst people think about issues that
    they just don’t recognize about. You managed to hit the nail upon the highest and outlined out
    the whole thing with no need side effect , other people can take a
    signal. Will probably be again to get more. Thank you

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thanks for your posting on the travel industry. I would also like to add that if your senior thinking of traveling, its absolutely imperative that you buy travel cover for older persons. When traveling, older persons are at high risk being in need of a health emergency. Obtaining right insurance cover package for the age group can look after your health and give you peace of mind.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hey this is kind of of off topic but I was wanting to know
    if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML.
    I’m starting a blog soon but have no coding know-how so I wanted to get advice from someone with experience.
    Any help would be greatly appreciated!

    Ответ
  • в
    Permalink

    hello!,I like your writing so so much! proportion we be in contact more about your post on AOL? I require a specialist on this house to resolve my problem. May be that is you! Looking ahead to see you.

    Ответ
  • в
    Permalink

    What’s Going down i’m new to this, I stumbled upon this I have discovered It positively helpful and it has aided me out loads. I am hoping to give a contribution & assist different customers like its helped me. Great job.

    Ответ
  • в
    Permalink

    This site is known as a walk-through for all the info you wished about this and didn’t know who to ask. Glimpse right here, and also you’ll definitely uncover it.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I am really impressed along with your writing talents and also with the format on your blog. Is this a paid theme or did you modify it your self? Anyway keep up the nice high quality writing, it’s rare to look a great weblog like this one these days..

    Ответ
  • в
    Permalink

    I have been surfing online greater than three hours as of late, yet I by no means found any fascinating article like yours. It’s lovely value sufficient for me. In my opinion, if all site owners and bloggers made excellent content material as you did, the net might be a lot more useful than ever before.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Admiring the time and effort you put into your website and detailed information you offer.
    It’s great to come across a blog every once in a while that
    isn’t the same outdated rehashed information. Wonderful read!
    I’ve saved your site and I’m adding your RSS feeds to my
    Google account.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Does your site have a contact page? I’m having a tough time locating it but, I’d like to send you an e-mail. I’ve got some recommendations for your blog you might be interested in hearing. Either way, great blog and I look forward to seeing it improve over time.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Simply want to say your article is as amazing. The clearness in your post is just cool and i could assume you’re an expert on this subject. Well with your permission let me to grab your RSS feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please carry on the gratifying work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Pretty portion of content. I just stumbled upon your weblog and in accession capital to claim that I get actually loved account your weblog posts. Any way I’ll be subscribing for your feeds and even I achievement you get admission to persistently rapidly.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Good post. I study one thing more difficult on different blogs everyday. It is going to at all times be stimulating to read content material from other writers and apply a bit something from their store. I’d prefer to make use of some with the content on my blog whether you don’t mind. Natually I’ll give you a link on your internet blog. Thanks for sharing.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Usually I don’t learn article on blogs, but I would like to say that this write-up very compelled me to check out and do so! Your writing style has been amazed me. Thank you, quite great article.

    Ответ
  • в
    Permalink

    hey there and thank you for your information – I have definitely picked up anything new from proper here. I did however experience several technical issues the use of this site, as I skilled to reload the website a lot of occasions prior to I may get it to load properly. I had been thinking about in case your hosting is OK? Not that I am complaining, but sluggish loading cases instances will very frequently have an effect on your placement in google and can injury your quality score if advertising and ***********|advertising|advertising|advertising and *********** with Adwords. Well I’m adding this RSS to my e-mail and can look out for much extra of your respective exciting content. Ensure that you update this again very soon..

    Ответ
  • в
    Permalink

    Greetings! I know this is kinda off topic however I’d
    figured I’d ask. Would you be interested in exchanging links or maybe guest writing a blog post or vice-versa?
    My website discusses a lot of the same subjects as yours and I feel we could greatly benefit from each other.
    If you are interested feel free to shoot me an e-mail.
    I look forward to hearing from you! Terrific blog by the way!

    Ответ
  • в
    Permalink

    This design is steller! You obviously know how to keep a reader amused. Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog (well, almost…HaHa!) Excellent job. I really loved what you had to say, and more than that, how you presented it. Too cool!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Good blog! I really love how it is simple on my eyes and the data are well written. I am wondering how I might be notified whenever a new post has been made. I have subscribed to your RSS feed which must do the trick! Have a great day!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I am really loving the theme/design of your blog. Do you ever run into any web browser compatibility problems? A couple of my blog visitors have complained about my site not operating correctly in Explorer but looks great in Firefox. Do you have any recommendations to help fix this issue?

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’ve been absent for some time, but now I remember why I used to love this blog. Thank you, I will try and check back more often. How frequently you update your website?

    Ответ
  • в
    Permalink

    Very nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted to mention that I have really loved surfing around your blog posts. In any case I will be subscribing on your feed and I am hoping you write once more soon!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I savor, lead to I discovered just what I used to be looking for. You’ve ended my 4 day lengthy hunt! God Bless you man. Have a great day. Bye

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hey! I know this is somewhat off topic but I was wondering if
    you knew where I could find a captcha plugin for my comment form?
    I’m using the same blog platform as yours and I’m having problems finding one?
    Thanks a lot!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Wow that was unusual. I just wrote an incredibly long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Regardless, just wanted to say superb blog!

    Ответ
  • в
    Permalink

    You’re so cool! I do not believe I have read through anything like this before.
    So nice to find somebody with original thoughts on this subject.
    Really.. many thanks for starting this up. This site is one
    thing that’s needed on the internet, someone with some originality!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Have you ever thought about adding a little bit more than just your articles?
    I mean, what you say is fundamental and everything. Nevertheless think of if you added some great photos or videos to give your posts more,
    «pop»! Your content is excellent but with images and videos,
    this website could definitely be one of the greatest in its niche.

    Wonderful blog!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thank you for another informative site. Where else could I get that kind of info written in such a perfect way? I’ve a project that I’m just now working on, and I have been on the look out for such information.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thank you for some other great article. Where else may anyone get that kind of info in such an ideal method of writing? I have a presentation next week, and I’m on the look for such info.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’m impressed, I have to say. Actually hardly ever do I encounter a weblog that’s both educative and entertaining, and let me let you know, you may have hit the nail on the head. Your thought is outstanding; the problem is something that not sufficient persons are speaking intelligently about. I’m very pleased that I stumbled across this in my seek for one thing relating to this.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thanks for your exciting article. One other problem is that mesothelioma is generally the result of the inhalation of materials from asbestos fiber, which is a carcinogenic material. Its commonly seen among workers in the building industry who definitely have long contact with asbestos. It’s also caused by residing in asbestos protected buildings for a long time of time, Your age plays a crucial role, and some people are more vulnerable on the risk compared to others.

    Ответ
  • в
    Permalink

    The very heart of your writing whilst sounding agreeable originally, did not sit very well with me after some time. Someplace within the sentences you managed to make me a believer but just for a while. I nevertheless have got a problem with your leaps in logic and one might do well to fill in all those gaps. In the event that you actually can accomplish that, I would undoubtedly end up being impressed.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Wonderful blog! I found it while browsing on Yahoo News.

    Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News?
    I’ve been trying for a while but I never seem to
    get there! Thanks

    Ответ
  • в
    Permalink

    The next time I read a blog, I hope that it doesnt disappoint me as much as this one. I mean, I know it was my option to read, however I really thought youd have something interesting to say. All I hear is a bunch of whining about something that you may fix for those who werent too busy on the lookout for attention.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I’m still learning from you, while I’m making my way to the top as well. I certainly liked reading everything that is written on your website.Keep the aarticles coming. I enjoyed it!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Superb blog! Do you have any suggestions for aspiring writers? I’m planning to start my own blog soon but I’m a little lost on everything. Would you propose starting with a free platform like WordPress or go for a paid option? There are so many options out there that I’m totally confused .. Any ideas? Thank you!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hi, I do think this is a great site. I stumbledupon it 😉 I may return once again since I bookmarked it.
    Money and freedom is the best way to change, may you be rich and continue to guide
    others.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I simply wanted to type a small remark in order to say thanks to you for these stunning tips you are sharing on this site. My time-consuming internet lookup has at the end of the day been honored with wonderful content to talk about with my partners. I ‘d express that most of us site visitors are truly lucky to dwell in a superb place with very many awesome professionals with useful solutions. I feel quite privileged to have come across your entire web pages and look forward to really more enjoyable moments reading here. Thanks once more for all the details.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Greetings! This is my first visit to your blog! We are a group of volunteers and starting a new initiative in a community in the same niche. Your blog provided us valuable information to work on. You have done a marvellous job!

    Ответ
  • в
    Permalink

    certainly like your website however you need to test the spelling on quite a few of your posts.
    Many of them are rife with spelling issues and I in finding it very troublesome to tell the truth however I will certainly come again again.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Great write-up, I¡¦m regular visitor of one¡¦s site, maintain up the excellent operate, and It’s going to be a regular visitor for a lengthy time.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hello! I’m at work surfing around your blog from my new apple iphone! Just wanted to say I love reading through your blog and look forward to all your posts! Carry on the outstanding work!

    Ответ
  • в
    Permalink

    When I initially commented I clicked the «Notify me when new comments are added» checkbox and now each time a comment is added I get four emails with the same comment. Is there any way you can remove me from that service? Bless you!

    Ответ
  • в
    Permalink

    For latest news you have to go to see world wide web and on world-wide-web I found this web page as a best web site for most recent updates.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thank you so much for giving everyone an exceptionally special chance to read from here. It is always very beneficial plus jam-packed with a good time for me and my office peers to visit your website the equivalent of 3 times a week to see the latest issues you have got. Of course, we are usually fascinated with the awesome opinions you serve. Some two ideas in this article are honestly the most suitable we have ever had.

    Ответ
  • в
    Permalink

    It is truly a great and useful piece of info. I am satisfied that you just shared this helpful information with us. Please stay us informed like this. Thanks for sharing.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I have been exploring for a bit for any high-quality articles or blog posts on this kind of house . Exploring in Yahoo I finally stumbled upon this website. Studying this info So i am glad to express that I have an incredibly excellent uncanny feeling I came upon just what I needed. I most no doubt will make sure to do not fail to remember this web site and give it a glance on a constant basis.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Definitely believe that which you stated. Your favorite justification appeared to be on the internet the simplest thing to be aware of. I say to you, I certainly get irked while people consider worries that they just don’t know about. You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole thing without having side effect , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

    Ответ
  • в
    Permalink

    Howdy! I simply wish to give a huge thumbs up for the great data you’ve gotten here on this post. I will be coming back to your weblog for more soon.

    Ответ
  • в
    Permalink

    What i do not understood is if truth be told how you’re now not actually a lot more well-appreciated than you might be right now. You are so intelligent. You recognize thus considerably when it comes to this subject, produced me in my opinion believe it from numerous various angles. Its like women and men don’t seem to be interested unless it is something to do with Lady gaga! Your own stuffs great. At all times handle it up!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I like this web blog very much, Its a really nice post to read and incur information. «…when you have eliminated the impossible, whatever remains, however improbable, must be the truth.» by Conan Doyle.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Greetings from Florida! I’m bored at work so I decided to check out your website on my iphone during lunch break. I really like the knowledge you present here and can’t wait to take a look when I get home. I’m amazed at how quick your blog loaded on my phone .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, amazing site!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I like this post, enjoyed this one thank you for putting up. «Good communication is as stimulating as black coffee and just as hard to sleep after.» by Anne Morrow Lindbergh.

    Ответ
  • в
    Permalink

    My brother suggested I might like this blog. He was once entirely right.

    This put up actually made my day. You can not imagine simply how a lot time I had spent for this info!
    Thank you!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I have recently started a website, the info you provide on this website has helped me tremendously. Thank you for all of your time & work.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Woah! I’m really loving the template/theme of this website. It’s simple, yet effective. A lot of times it’s hard to get that «perfect balance» between usability and visual appearance. I must say that you’ve done a amazing job with this. Also, the blog loads super quick for me on Opera. Excellent Blog!

    Ответ
  • в
    Permalink

    What i do not realize is actually how you’re not really much more well-liked than you may be now. You are so intelligent. You realize thus considerably relating to this subject, produced me personally consider it from numerous varied angles. Its like women and men aren’t fascinated unless it is one thing to do with Lady gaga! Your own stuffs great. Always maintain it up!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I definitely wanted to write down a small note to be able to express gratitude to you for all the great suggestions you are sharing at this website. My considerable internet search has at the end been paid with really good tips to go over with my family. I would assume that most of us visitors are undeniably lucky to live in a fabulous community with so many special individuals with useful guidelines. I feel somewhat grateful to have used your entire website page and look forward to tons of more excellent minutes reading here. Thanks a lot once again for all the details.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thanks for the auspicious writeup. It in reality was a entertainment account it. Look complicated to more introduced agreeable from you! However, how could we keep up a correspondence?

    Ответ
  • в
    Permalink

    My coder is trying to persuade me to move to .net from PHP. I have always disliked the idea because of the costs. But he’s tryiong none the less. I’ve been using WordPress on several websites for about a year and am anxious about switching to another platform. I have heard excellent things about blogengine.net. Is there a way I can import all my wordpress content into it? Any help would be really appreciated!

    Ответ
  • в
    Permalink

    I really like your writing style, excellent info, thank you for putting up :D. «All words are pegs to hang ideas on.» by Henry Ward Beecher.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I have seen a great deal of useful factors on your web-site about pcs. However, I’ve the view that lap tops are still not nearly powerful more than enough to be a sensible choice if you generally do things that require loads of power, just like video touch-ups. But for world wide web surfing, word processing, and quite a few other frequent computer work they are perfectly, provided you never mind the little screen size. Thank you sharing your thinking.

    Ответ
  • в
    Permalink

    I found your weblog site on google and verify just a few of your early posts. Continue to maintain up the superb operate. I simply additional up your RSS feed to my MSN Information Reader. Searching for forward to studying more from you afterward!…

    Ответ
  • в
    Permalink

    I was very happy to seek out this net-site.I wished to thanks in your time for this excellent read!! I definitely having fun with every little little bit of it and I have you bookmarked to check out new stuff you blog post.

    Ответ
  • в
    Permalink

    magnificent put up, very informative. I wonder why the other experts of this sector don’t notice this. You should proceed your writing. I am sure, you have a huge readers’ base already!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Howdy! I’m at work browsing your blog from my new iphone 4! Just wanted to say I love reading your blog and look forward to all your posts! Carry on the outstanding work!

    Ответ
  • в
    Permalink

    Thanks , I have recently been looking for info about this subject for ages and yours is the greatest I have discovered till now. But, what about the conclusion? Are you sure about the source?

    Ответ
  • в
    Permalink

    There is perceptibly a bundle to identify about this. I assume you made certain good points in features also.

    Ответ
  • в
    Permalink

    Nice blog here! Also your web site loads up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my site loaded up as fast as yours lol

    Ответ
  • в
    Permalink

    Hiya very nice web site!! Guy .. Excellent .. Superb .. I’ll bookmark your site and take the feeds additionally…I’m satisfied to seek out so many useful info right here within the submit, we’d like work out extra strategies in this regard, thank you for sharing. . . . . .

    Ответ

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *